Biện pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ 3-4 tuổi

 BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ 3-4 TUỔI
 I. ĐẶT VẤN ĐỀ: 
 “Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai”
 Đó là câu hát vang mãi trong tâm hồn của các cô giáo mầm non. Trẻ mầm 
non, đây là lứa tuổi để hình hành nhân cách cho trẻ, nên việc rèn kỹ năng sống 
cho trẻ là vô cùng quan trọng để trẻ biết được những điều nên làm và không nên 
làm, biết và thực hiện 1 số kỹ năng sống đơn giản, phù hợp thông qua các hoạt 
động trong trường mầm non. Vì thế, chúng ta phải quan tâm đến việc rèn kỹ 
năng sống cho trẻ. Đó là vấn đề mà tôi đưa ra “ Biện pháp rèn kỹ năng sống cho 
trẻ 3-4 tuổi” .
 II. NỘI DUNG
 1.Thực trạng
 Năm học 2022-2023 tôi được phân công dạy lớp mầm, trẻ lớp mầm đa số 
cha mẹ làm nghề nông, làm thuê, buôn bán nhỏ nên không có dành thời gian dạy 
trẻ các kỹ năng giao tiếp và kỹ năng hằng ngày của trẻ. Qua trao đổi với phụ 
huynh hằng ngày, trẻ thường ngồi xem ti vi, hay chơi trò chơi trên điện thoại. 
Cha mẹ bao quát trẻ tất cả, trẻ không được tự làm những gì trẻ thích. Vì thế, khi 
trẻ ở lớp, trẻ không biết tự phục vụ bản thân, hay ngồi chờ cô hoặc bạn giúp. Trẻ 
còn chưa giao tiếp tốt với các bạn, chưa biết sử dụng những từ ngữ lễ phép 
 1.1. Thuận lợi: 
 Phụ huynh luôn quan tâm đến trẻ, thường xuyên trao đổi với cô giáo về 
tình hình của con em mình để việc chăm sóc, giáo dục trẻ được tốt hơn.
 Chị em trong tổ đoàn kết, giúp đỡ nhau, đưa ra các hình thức tổ chức và 
những trò chơi vận động phù hợp nhằm giúp rèn ký năng sống cho trẻ .
 Luôn được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường chỉ đạo sát sao của 
tổ chuyên môn, tạo điều kiện cho giáo viên về mọi mặt.
 2.2. Khó khăn:
 Có trên 50% trẻ đến lớp đều là con cưng, chỉ làm theo ý thích của bản 
thân.
 1 Có trên 80% trẻ ít quan tâm đến bạn, thường tranh giành, không hợp tác 
với bạn khi chơi.
 Phần lớn phụ huynh chỉ lo kinh tế gia đình nên ít quan tâm đến việc rèn 
kỹ năng sống cho trẻ.
 2. Biện pháp thực hiện:
 2.1. Xây dựng môi trường giáo dục “ Lấy trẻ làm trung tâm”
 Đối với trẻ mầm non thì hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo. Việc rèn 
kỹ năng sống là những kỹ năng cần thiết để hình thành nhân cách cho trẻ. Rèn 
kỹ năng sống cho trẻ theo quan điểm giáo dục “ Lấy trẻ làm trung tâm” giúp trẻ 
được khám phá, trải nghiệm qua các hoạt động hằng ngày, từ đó trẻ hứng thú 
hơn vì trẻ vừa học mà chơi, vừa chơi mà học không gây áp đặt trẻ.
 Cô giáo là người đưa ra các tình huống để trẻ tự thảo luận nhóm, trẻ tự giải 
quyết vấn đề. Cô chỉ hướng dẫn, gợi mở để trẻ phát huy khả năng của trẻ. Sau 
đó, cô tóm lại vấn đề nêu ra những mặt trẻ làm được và chưa làm được để 
khuyến khích trẻ lần sau chơi tốt hơn.
 Ví dụ: Cho trẻ chơi phân vai nấu ăn, cô cho trẻ tự phân : Ai là người bán 
hàng, ai là người mua hàng, ai làm bà, ai làm mẹ trẻ tự phân vai và bắt đầu 
chơi theo vai chơi của mình. Trẻ đặt mình vào vai để ứng xử cho phù hợp, từ đó 
hình thành khả năng giao tiếp, ứng xử, giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn trong các 
hoạt động.
 2.2. Giáo dục kỹ năng sống trong các hoạt động hằng ngày: 
 Đối với trẻ lớp mầm, rèn kỹ năng sống cho trẻ là rèn kỹ năng giao tiếp, kỹ 
năng tự phục vụ, kỹ năng tự bảo vệ bản thân, kỹ năng hoạt động theo nhóm để 
trẻ có những ứng xử, hành vi phù hợp. Vì vậy, rèn kỹ năng sống cho trẻ qua các 
hoạt động trong ngày, ở mọi lúc mọi nơi là rất cần thiết.
 Ví dụ: Khi trẻ đến lớp, cô giáo dục trẻ biết chào hỏi cô, thưa cha mẹ trước 
khi vào lớp và biết cất đồ dùng cá nhân và sắp xếp giày dép đúng nơi quy định.
 Ngày nay do các bậc phụ huynh nuông chiều con nên hay làm thay tất cả 
công việc của trẻ, nên khi đến lớp học trẻ không có kỹ năng tự phục vụ như: Trẻ 
không biết thay quần áo, trẻ không tự múc ăn Do đó, đầu năm học cô đưa ra 
 2 biện pháp để giúp trẻ tự tự thực hành vệ sinh cá nhân như: Tập cho trẻ tự rửa tay 
dưới vòi nước theo đúng quy trình rửa tay, sau khi rửa xong phải khóa vòi nước 
lại; cho trẻ tự rửa mặt, đánh răng đúng cách; cho trẻ thay quần áo và xếp quần áo 
dưới sự hướng dẫn của cô; tập cho trẻ múc ăn bằng cách cầm tay trẻ hoặc cô làm 
trước cho trẻ xem Dạy trẻ ngồi ăn đúng tư thế, không nói chuyện, không làm 
rơi đồ ăn ra ngoài, khi ăn xong thì để tô, muỗng vào rổ ngay ngắn 
 Đối với hoạt động học, cô không làm thay trẻ mà để trẻ tự thực hiện như 
giúp cô sắp xếp bàn ghế, qua đó giáo dục trẻ kỹ năng hợp tác vì muốn di chuyển 
một cái bàn thì cần có hai bạn, dạy trẻ cách sắp xếp bàn ghế theo nhóm hoặc cá 
nhân. Trẻ tự đi lấy đồ dùng hoc tập theo ý thích của trẻ. Khi tham gia vào hoạt 
động trẻ biết chờ đến lượt không trang giành, bạn nào đến trước thì lấy trước, 
bạn khác thì phải chờ đến lược, không tranh giành, xô đẩy nhau. Thông qua các 
giờ học, cô còn lồng ghép kỹ năng sống cho trẻ, dạy trẻ biết yêu thương, quan 
tâm nhau, giúp đỡ nhau, biết lỗi thì phải nhận lỗi, không nghe theo lời người 
lạ ví dụ: qua câu chuyện “ Cô bé quàng khăn đỏ”, cô bé không nghe theo lời 
mẹ dặn nên đi đường vòng nên đã gặp chó sói. Ngoài ra, trong giờ học âm nhạc 
giúp trẻ tự tin vào bản thân, trẻ biết yêu quý cái đẹp, yêu quý bản thân và thể 
hiện bản thân trước mọi người 
 Khi trẻ chơi hoạt động ngoài trời, cô hướng dẫn trẻ chơi các trò chơi dân 
gian, trò chơi vận động để rèn khả năng nhanh nhẹn, khéo léo, biết hợp tác với 
bạn cùng chơi. Trẻ biết thực hiện đúng luật chơi khi tham gia chơi, biết chờ đến 
lượt chơi. Thông qua các hoạt động nhặt lá cây giúp trẻ ý thức giữ vệ sinh 
chung, vứt rác đúng nơi quy định. Khi trẻ chơi theo ý thích như chơi xích đu nếu 
bạn muốn chơi cùng con thì con sẽ làm gì? Cô tạo tình huống cho trẻ tự giải 
quyết. Tạo cho trẻ thói quen rủ bạn cùng chơi. Khi ra ngoài trời, dạy trẻ kỹ năng 
tự bảo vệ bản thân như tránh những nơi nguy hiểm không đến gần như khu vực 
nhà bếp, không theo người lạ ra khỏi cổng, không đến các khu vực nơi văn 
phòng làm việc, dạy trẻ yêu quý cây hoa, không ngắt lá cây, không hái hoa, 
không chạy lên phần trồng hoa 
 3 Ví dụ: Như hoạt động ngoài trời khi cho trẻ chơi tự do thì cô có thể gợi ý 
cho trẻ tạo thành 1 nhóm chơi tự xếp hàng để lên cầu trượt chơi. Trong khi chơi 
trẻ không được giành đứng trước hoặc chơi trước mà phải biết đợi đến lượt chơi 
của mình.
 Khi vào khu vườn hoa chơi thì trẻ không ngắt hoa hay giẫm chân lên 
vườn hoa hoặc vườn rau, phải rèn cho trẻ khi vào khu vườn trẻ biết nhặt lá cây 
khô trong các luống rau, vườn hoa hay dùng tưới nước, nhổ cỏ, chăm sóc luống 
rau, vườn hoa...
 Ngoài ra, cô còn rèn kỹ năng sống cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi. Khi cho trẻ 
uống nước dạy trẻ biết lấy ca và uống xong phải cất ca vào tủ, phải biết chờ 
nhau uống không tranh giành nhau; vào giờ ngủ dạy trẻ sắp xếp nệm gối trước 
và sau khi ngủ. Dạy trẻ thói quen không nói chuyện khi ngủ, đi rửa miệng, đi vệ 
sinh trước khi ngủ, rèn kỹ năng tự phục vụ khi trẻ ngủ Ví dụ: Trước khi ngủ 
cho trẻ tự xếp nệm gối vào chổ của trẻ.
 Tóm lại, cần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi phải đảm 
bảo tính liên tục, trẻ thực hiện hằng ngày để kỹ năng đó thành thói quen tốt cho 
trẻ; cô cần khen ngợi kịp thời những kỹ năng trẻ đạt được và khuyến khích 
những kỹ năng chưa đạt để trẻ lần sau cố gắng hơn.
 2.3. Rèn kỹ năng sống cho trẻ qua các ngày lễ hội, hoạt động trải 
nghiệm
 Thông qua các ngày lễ hội như: Khai giảng năm học mới, tết trung thu, 
chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam, các hoạt động văn nghệ giáo dục trẻ có ý 
thức khi tham gia dự lễ như ngồi ngoan theo hàng lớp mình, không ăn quà bánh 
khi tham dự, không nói chuyện ồn ào biết lắng nghe cô dẫn chương trình và vỗ 
tay.
 Ví dụ: Như cho trẻ lớp tôi dự khai giảng năm học mới thì hướng dẫn trẻ 
biết vào hàng ghế của lớp mầm ngồi, không nói chuyện, khi nghe cô hướng dẫn 
phải thực hiện theo như đứng lên chào cờ, hát quốc ca phải đứng nghiêm trang, 
ngay ngắn và biết vổ tay khi cô hướng dẫn chương trình yêu cầu.
 4 Khi cho trẻ tham gia vào các hoạt động trải nghiệm, trẻ rất thích thú vì trẻ 
được tự phục vụ bản thân và phục vụ người khác như trẻ tự đi mua hàng, trẻ bán 
hàng cho bạn. Qua đó, giáo dục trẻ kỹ năng giao tiếp, tự tin giao tiếp với bạn, kỹ 
năng tự phục vụ, kỹ năng tự bảo vệ bản thân Khi tham gia hoạt động trải 
nghiệm giúp trẻ có ý thức giữ gìn vệ sinh bỏ rác đúng nơi quy định, nói lời cảm 
ơn khi được cho quà bánh 
 Ví dụ: Nhà trương tổ chức hoạt động trải nghiệm pupffe tự chọn thì tôi cho 
trẻ xếp hàng ngay ngắn và từng trẻ đều được đến từng gian hàng để chọn các 
món ăn. Khi trẻ đến chọn thì biết chào hỏi cô và nói cho con xin món này, món 
kia và biết cảm ơn cô...trẻ biết đồ ăn vừa phải, đủ ăn, không lấy nhiều thức ăn để 
dư...khi tham gia trẻ biết giữu vệ sinh sạch sẽ, ăn xong phải biết bỏ rác vào 
thùng rác đúng quy định.
 2.4.Phối hợp với phụ huynh trong việc rèn kỹ năng sống cho trẻ.
 Ngoài những biện pháp giáo dục kỹ năng sống trên, là giáo viên dạy lớp 
mầm, tôi còn phối hợp với phụ huynh trong việc rèn kỹ năng sống cho con em 
mình tại nhà. Tuyên truyền với phụ huynh để phụ huynh tầm quan trọng của 
việc rèn kỹ năng sống cho trẻ, để phụ huynh phối hợp tốt với cô hơn.
 Thông qua giờ đón trả trẻ, tôi thường trò chuyện với phụ huynh về những 
kỹ năng của trẻ tại nhà như: Trẻ về nhà có thưa ông bà, cha mẹ không? Trẻ có 
thường đánh răng trước khi ngủ và sau khi thức dậy không? Trẻ biết tự mặc 
quần áo không? Ở lớp trẻ biết thay quần áo khi về nhà thì sao? Trẻ tự làm hay 
phụ huynh làm thay cho trẻ.
 Trong các giờ dự họp phụ huynh tại lớp, tôi thường nhận xét từng trẻ về 
các lĩnh vực phát triển. Bên cạnh đó, kỹ năng mà trẻ đạt được trong thời gian 
qua là không thể thiếu. Đầu năm, trẻ không làm được kỹ năng nào? Đến thời 
điểm này trẻ đã đạt được. Trẻ nào chưa đạt được thì yêu cầu phụ huynh phối hợp 
để trẻ đạt được. Trong các giờ hoạt động trẻ thực hiện ra sao? Có nghiêm túc 
không? Hay còn đùa giỡn 
 Ví dụ: Như đầu năm trẻ chưa biết tự mặc quần áo, hay chưa biết cài núc áo, 
chưa biết các ký hiệu đồ dùng của trẻ nhưng đến thời điểm kết thúc học kỳ I thì 
 5 trẻ biết mặc quần áo, biết xếp ngay ngắn quần áo bỏ vào cặp trẻ, biết cài núc áo 
và biết ký hiệu riêng của trẻ.
 Bên cạnh đó, tôi còn phối hợp với phụ huynh qua zalo nhóm lớp, những 
thông tin nào cần thiết, hình ảnh, video trẻ tham gia các hoạt động, tham quan, 
trải nghiệm, hay tham gia lễ hội đều đăng vào nhóm cho phụ huynh xem. Nhìn 
chung, phụ huynh rất nhiệt tình khi tham gia nhóm lớp. 
 3. Kết quả đạt được
 * Về phía trẻ: 
 100% trẻ có kỹ năng sống như: Kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng trong giờ học, 
kỹ năng hợp tác, kỹ năng tự ý thức bản thân, được rèn luyện kỹ năng tự lập; kỹ 
năng vận động thô, vận động tinh thông qua các hoạt động hàng ngày trong cuộc 
sống của trẻ, tăng 50% trẻ thực hiện được khi áp dụng biện pháp này.
 100 % trẻ được giáo dục, chăm sóc nuôi dưỡng tốt, được bảo vệ sức khỏe, 
được bảo đảm an toàn, phòng bệnh, được theo dõi cân đo bằng biểu đồ phát 
triển.
 Qua việc rèn kỹ năng sống cho trẻ hiện tại ở lớp đã giảm được những trẻ 
hiếu động, ít giao tiếp, không mạnh dạn đến thời điểm này đã không còn. Đầu 
năm, có một số trẻ thiếu tự tin, ít giao tiếp với bạn thì đến thời điểm này trẻ đã 
mạnh dạn hơn, tự tin giao tiếp, biết rủ bạn cùng chơi, biết tự thể hiện bản thân, 
có ý thức trong giờ học, có ý thức trong mọi hoạt động. Trước khi áp dụng chỉ 
có 80% trẻ, sau khi áp dụng biện pháp này thì có 100% trẻ thực hiện đạt hiệu 
quả cao.
 * Về phía giáo viên: 
 Từ khi áp dụng những sáng kiến, kinh nghiệm trên cùng với sự cố gắng nỗ 
lực của bản thân, sự đồng thuận hợp tác của tập thể sư phạm, sự ủng hộ tích cực 
của các bậc cha mẹ đã giúp tôi đạt được một số kết quả trong việc dạy trẻ lớp 
mình các kỹ năng sống cho trẻ. 
 Được tập thể sư phạm đánh giá cao việc rèn kỹ năng sống cho trẻ thông 
qua dự giờ các hoạt động.
 * Về phía phụ huynh :
 6 Phụ huynh rất hài lòng và yên tâm khi đưa con đến trường, sẵn sàng phối 
hợp với giáo viên trong việc rèn kỹ năng sống cho trẻ ở nhà.
 Phụ huynh tương tác với nhóm zalo nhiều hơn, thường xuyên gọi điện 
thoại trao đổi và trao đổi trực tiếp về các kỹ năng của trẻ hằng ngày.
 4. Bài học kinh nghiệm
 Để làm tốt công tác rèn kỹ năng sống cho trẻ, bản thân không ngừng học 
hỏi kinh nghiệm từ chị em đồng nghiệp, qua sách báo, tài liệu để tìm ra những 
phương pháp tốt nhất để rèn kỹ năng sống cho trẻ.
 Tham mưu, đề xuất Ban Giám Hiệu tạo mọi điều kiện tốt nhất để rèn kỹ 
năng sống cho trẻ.
 Qua các buổi họp phụ huynh giáo viên trao đổi với phụ huynh về cách rèn 
kỹ năng sống cho trẻ một cách tốt nhất.
 III. KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ
 1. Kết luận.
 Việc sử dụng các biện pháp trong quá trình giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 
là một công việc vô cùng thiết thực. Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non nói 
chung và trẻ 3-4 tuổi nói riêng có nhiệm vụ hết sức đặc trưng là hình thành 
những con người có kỹ năng hoàn thiện để tham gia vào các hoạt động học tập ở 
trường. Trong quá trình giáo dục kỹ năng sống cho trẻ không chỉ góp phần nâng 
cao về giao tiếpmà còn góp phần phát triển về mặt tinh thần cho trẻ, từ đó trẻ có 
nhiều khả năng thực hiện những nhiệm vụ giáo dục về nhận thức, ngôn ngữ, 
thẩm mỹ và tình cảm xã hội, từ đó hình thành nhân cách cho trẻ.
 2. Kiến nghị.
 - Đối với nhà trường: Triển khai và áp dụng biện pháp rèn kỹ năng sống 
cho trẻ 3-4 tuổi cho tất cả khối lớp trong đơn vị.
 - Đối với phòng Giáo dục - Đào tạo thị xã Giá Rai: Triển khai và áp dụng 
Biện pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ 3-4 tuổi cho tất cả các trường mầm non, mẫu 
giáo trong thị xã.
 7 Trên đây là “Biện pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ 3-4 tuổi”, mà bản thân 
tôi đã thực hiện được. Tôi rất mong sự đóng góp ý kiến của cấp lãnh đạo, các chị 
em đồng nghiệp để tôi hoàn thiện hơn trong thời gian tới.
 Phong Thạnh, ngày 13 tháng 01 năm 2023
 XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG XÉT NGƯỜI VIẾT
 DUYỆT SÁNG KIẾN, GIẢI PHÁP 
 TRƯỜNG
 Nguyễn Huyền Trân
 Huỳnh Kiều Oanh
 8