Biện pháp sử dụng nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương nhằm nâng cao hứng thú cho trẻ 5 – 6 tuổi trong hoạt động tạo hình

 BIỆN PHÁP SỬ DỤNG NGUYÊN VẬT LIỆU SẴN 
 CÓ TẠI ĐỊA PHƯƠNG NHẰM NÂNG CAO HỨNG THÚ CHO TRẺ 5 - 6 
 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH
 I. ĐẶT VẤN ĐỀ
 Hoạt động tạo hình có vai trò chủ đạo đối với sự phát triển và khả năng sáng 
tạo của trẻ, giúp trẻ rèn sự tỉ mỉ, kiên nhẫn, khéo léo và thói quen làm việc có mục 
đích từ đó hình thành được những tính cách, thói quen cho trẻ, cũng chính là điều 
cần thiết để rèn các kỹ năng như vẽ, nặn, cắt, xé dán, .cho trẻ.
 Trong hoạt động tạo hình ở trường mầm non, đặt biệt là các bé mẫu giáo 
lớn, trẻ đã quá quen thuộc với các nguyên vật liệu sẵn có như giấy màu, đất 
nặn, .và thực hiện theo mẫu của cô sẽ làm giảm sự hứng thú, trẻ sẽ bị hạn chế sự 
sáng tạo trong việc tạo ra sản phẩm tạo hình vì thế chưa phát huy được hết năng 
khiếu cho trẻ.
 Để hoạt động tạo hình không còn sự áp đặt, gò bó và mang lại hiệu quả cao 
nhận thức được điều đó tôi đã áp dụng “ Biện pháp sử dụng nguyên vật liệu sẵn 
có tại địa phương nhằm nâng cao hứng thú cho trẻ 5 – 6 tuổi trong hoạt động 
tạo hình” nhằm giúp trẻ tích cực hứng thú, say mê hơn khi tham gia vào hoạt 
động, được tự do khám phá để tạo ra nhiều sản phẩm như mong muốn, mang tính 
mới lạ và độc đáo, từ đó mang lại hiệu quả cao cho hoạt động. 
 II. NỘI DUNG
 1. Thực trạng 
 Năm học 2022 - 2023 được phân công dạy lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi với tổng 
số 39 trẻ, trong đó có một số trẻ chưa qua lớp mầm, chồi. Đa số trẻ ngoan ngoãn, 
mạnh dạn, đạt yêu cầu về 5 lĩnh vực phát triển vì thế trẻ đang dần hoàn thiện, phát 
triển toàn diện về mặt trí tuệ, kĩ năng lẫn tính cách.
 1.1. Thuận lợi:
 - Lớp học được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất, các trang thiết bị phục vụ cho 
hoạt động dạy học, đa dạng phù hợp với từng chủ đề, nhiều nguyên vật liệu để 
phục vụ cho việc học tập của trẻ.
 - Trẻ trong lớp được phân chia đúng độ tuổi, diện tích phòng học thoáng 
 1 mát, sạch đẹp và đầy đủ bàn ghế cho trẻ tham gia hoạt động.
 - Được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu và chị em đồng nghiệp về 
công tác chuyên môn, xây dựng phương pháp dạy học tích cực theo quan điểm 
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, có nhiều hình thức đổi mới trong cách tổ chức hoạt 
động.
 - Đa số trẻ hứng thú, tích cực khi tham gia hoạt động tạo hình, đặt biệt là 
những đề tài tạo hình mới lạ.
 - Đa số phụ huynh học sinh phối hợp tốt trong việc sưu tầm nguyên vật liệu 
thiên nhiên và sẵn có để phục vụ cho hoạt động của trẻ. 
 1.2. Khó khăn 
 - Lựa chọn các đề tài có đổi mới sáng tạo nhưng chưa nhiều. Các nguyên vật 
liệu cho hoạt động tạo hình sẵn có trong lớp còn hạn chế.
 - Khoảng 35% trẻ thụ động trong hoạt động, chưa phát huy hết khả năng, 
chủ yếu dựa vào mẫu của cô mà chưa mạnh dạn thực hiện ý tưởng của mình.
 - Có trên 20% trẻ chưa qua mầm, chồi nên một số kỹ năng cơ bản như: vẽ, 
nặn, cắt, dán.....còn hạn chế.
 - Trẻ trẻ ở nhà với ông bà nên không có nhiều thời gian rèn luyện kỹ năng 
cho trẻ, trẻ chưa được đáp ứng đầy đủ về nhu cầu phát triển thẩm mỹ. 
 2. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
 Từ những khó khăn trên, trong quá trình tổ chức hoạt động tạo hình tại lớp 
tôi đã nghiên cứu, tìm tòi, học hỏi và đề ra một số biện pháp nâng cao hiệu quả 
trong giờ hoạt động tạo hình nhằm giúp trẻ ở lớp tôi phát huy tính tích cực, khả 
năng sáng tạo, chủ động trong giờ hoạt động như sau:
 2.1. Lựa chọn đề tài và chuẩn bị nguyên vật liệu
 Khi xây dựng kế hoạch chủ đề tôi luôn dành nhiều thời gian trong việc lựa 
chọn đề tài mới, sáng tạo đảm bảo phù hợp với với độ tuổi và khả năng của trẻ. 
Bên cạnh đó, tôi linh hoạt đưa giờ hoạt động tạo hình bằng các nguyên vật liệu sẵn 
có tại địa phương lồng ghép vào các giờ hoạt động góc, hoạt động ngoài trời sao 
cho phù hợp, không bị gượng ép đối với trẻ.
 Ví dụ: Ở chủ đề trường mầm non, tôi lựa chọn các đề tài như: “ Tạo hình 
 2 trường mầm non” từ rễ cây, lá cây, hạt hướng dương hoặc “ Bé khéo tay” dùng lá 
dừa để đan tết, làm kèn, xong bên cạnh đó vẫn tận dụng các đồ dùng sẵn có để kết 
hợp hài hòa cho trẻ thỏa sức sáng tạo.
 Đối với chủ đề bản thân, có thể “ Trang trí trang phục” từ lá cây, dùng hột 
hạt để trang trí quần áo, mũ nón, ..
 Chủ đề tết mùa xuân, đề tài “ Bé với mùa xuân” trẻ có thể làm cành đào, 
cành mai, tìm que củi khô có nhiều cành, trẻ dùng đất nặn để gắn thành hoa đào, 
hoa mai,..
 Hoặc ở chủ đề thực vật, “ Tạo hình bông hoa” tôi có thể cho trẻ làm hoa từ 
trái cao non, hạt đậu, lá cây, .
 Để hoạt động tạo hình có nhiều đề tài mới, sáng tạo thì hình thức tổ chức 
hoạt động phải thay đổi. Trẻ rất thích được trải nghiệm cùng cô chuẩn bị những 
nguyên vật liệu sẵn có trong khuôn viên trường để phục vụ cho hoạt động. Trước 
khi lên tiết dạy, trẻ được ra sân trường tự tìm những nguyên vật liệu như: nhặt lá 
cây khô, hái những lá xanh vừa đủ sử dụng, những bông hoa nhỏ, dưới sự quan 
sát và hướng dẫn của cô. Dựa vào nội dung của hoạt động và khả năng của trẻ tôi 
đã chọn lọc các nguyên vật liệu sao cho phù hợp, an toàn, đảm bảo vệ sinh, không 
ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ, hấp dẫn, đẹp mắt, dễ kết dính, dễ cầm nắm thao 
tác. 
 Sưu tầm các nguyên vật liệu khác không có ở trường thì công tác phối hợp 
với phụ huynh vô cùng cần thiết, tôi vận động phụ huynh: Nắp chai, vỏ nghêu, lõi 
giấy, để phục vụ cho giờ hoạt động của trẻ thêm phong phú, đa dạng và kịp thời. 
 Thông qua việc xây dựng và lựa chọn đề tài, giúp tôi có nhiều sự lựa chọn 
và chuẩn bị các nguyên vật liệu thiên cho trẻ hoạt động. 
 2.2. Cho trẻ làm quen với các nguyên vật liệu và các sản phẩm tạo hình
 Đầu năm học tôi trang trí và xây dựng các góc theo hướng mở, ở các góc tôi 
chuẩn bị và sưu tầm nhiều đồ dùng, nguyên liệu thiên nhiên, đồ phế thải đa dạng 
phù hợp theo chủ đề. Tôi lựa chọn các góc: Học tập nghệ thuật, phân vai bán hàng, 
xây dựng để uyển chuyển trong việc bố trí các nguyên vật liệu thiên nhiên vào hoạt 
động cho trẻ như: 
 3 Đối với góc học tập tôi để các loại cúc áo, hột hạt để trẻ tập đếm, ghép chữ, 
số,... Có thể dùng cành cây khô để tạo thành khung tranh, truyện để trẻ kể truyện 
xem tranh.
 Ở góc phân vai bán hàng, tôi thường tận dụng những chai sữa susu, hộp 
bánh kẹo, chai nước ngọt, ống hút của trẻ sau đó rửa sạch, các loại đậu cho trẻ 
phân loại và bán hàng.
 Hoặc ở góc xây dựng những hộp sữa trẻ uống có thể dùng để xây hàng rào, 
giấy bìa carton, lá chuối dùng để làm mái nhà, ..
 Qua việc bố trí các nguyên vật liệu đã sưu tầm vào các góc, bố trí lớp học 
với nhiều đồ dùng đồ chơi hợp lí và đẹp mắt, tạo môi trường lớp học lấy trẻ làm 
trung tâm trẻ được tiếp xúc thường xuyên và hiểu được giá trị sử dụng của từng 
nguyên liệu sẽ giúp trẻ có cảm giác hứng thú, dễ dàng sáng tạo, thích thú tham gia 
vào hoạt động. Trẻ nhận ra các nguyên vật liệu thiên nhiên ở xung quanh trẻ không 
phải là rác mà chúng thật sự hữu ích khi chúng ta biết sử dụng đúng mục đích. Qua 
sự hướng dẫn của cô giúp trẻ phát huy được trí tưởng tượng phong phú của mình 
từ đó tạo ra các sản phẩm tạo hình độc đáo, đẹp mắt và mới lạ phục vụ cho giờ 
hoạt động học. Tôi cũng có nhiều kinh nghiệm hơn trong việc bố trí đồ dùng đồ 
chơi cho trẻ dễ thấy, tiện lợi trong việc lấy và cất dọn đồ dùng, tạo môi trường lớp 
học với nhiều nguyên vật liệu gần gũi với trẻ, an toàn và hiệu quả cao.
 Tôi thường xuyên cho trẻ quan sát các tranh ảnh, video về quá trình tạo ra 
sản phẩm tạo hình từ các nguyên vật liệu thiên nhiên kết hợp với vẽ, nặn, xé dán 
của các họa sĩ hoặc là sản phẩm tạo hình của các bạn trong lớp, của cô để trẻ nhận 
thấy được sự mới lạ từ các nguyên vật liệu thiên nhiên. Từ đó tôi phân tích các 
nguyên vật liệu có trong tranh ảnh, hướng dẫn cách thực hiện để tạo ra sản phẩm 
như mong muốn, trẻ cảm thấy gần gũi và yêu thích hoạt động tạo hình để được trải 
nghiệm.
 2.3. Tổ chức cho trẻ tham gia hoạt động tạo hình với những nguyên vật 
liệu
 2.3.1. Qua hoạt động học: 
 Việc đưa các nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương vào sử dụng còn nhiều
 4 hạn chế, chủ yếu sử dụng nhiều các nguyên liệu truyền thống như giấy màu, đất 
nặn, màu sáp, .và tôi nhận thấy rằng trẻ chưa thực sự được phát huy hết năng 
khiếu, kỹ năng và khả năng sáng tạo của mình. Và hiện tại để hoạt động tạo hình 
đạt hiệu quả thì tôi đã lựa chọn đề tài mới và sử dụng các nguyên vật liệu đã sưu 
tầm tại địa phương vào trong hoạt động tạo hình ở lớp, nguyên vật liệu càng phong 
phú, gần gũi với trẻ thì khả năng sáng tạo và phát huy thế mạnh của trẻ càng đạt 
hiệu quả cao. Kết quả là trẻ rất hứng thú khi đến giờ học tạo hình chẳng hạn như: 
 * Hoạt động: Tạo hình bông hoa tặng mẹ
 - Nguyên vật liệu gồm có các loại hột, hạt ngũ cốc, bombom nhiều màu sắc, 
bên cạnh đó vẫn không thể thiếu các nguyên liệu cơ bản như giấy màu, đất nặn, 
keo sữa, là những thứ có sẵn trong kho nguyên liệu của lớp. Và tôi cũng chuẩn bị 
thêm các loại lá cây khô, lá tươi, sạch và an toàn, rễ cây để trẻ sử dụng.
 - Trẻ sẽ được đi tham quan khu triển lãm tranh các loại hoa, thảo luận với cô 
và bạn về các bộ phận của cây hoa, cách làm hoa và tranh đã được sử dụng những 
nguyên liệu gì.
 - Trẻ nói lên ý tưởng của mình từ việc tiếp xúc với tranh trưng bày ở khu 
triển lãm.
 - Cô giáo hướng dẫn và trẻ thực hiện bằng các loại nguyên vật liệu như: 
Dùng đất nặn làm nhụy, lá cây kho làm cánh hoa hoặc có thể sử dụng bombom để 
làm nhụy và dùng hạt đậu để làm cánh hoa, cành cây khô, rể cây làm thân và gắn lá 
tươi. Bên cạnh đó trẻ sẽ trang trí thêm cho tranh được sinh động vẽ ông mặt tròi, 
mây, vẽ đất, vẽ ong và bướm, .hoàn thành bức tranh hoàn chỉnh để đạt mục đích, 
yêu cầu của tiết học.
 - Trẻ sẽ được quan sát sản phẩm của các bạn, mạnh dạn lựa chọn tranh mà 
mình yêu thích. 
 * Hoạt động: Trang trí ngôi nhà ở chủ đề gia đình
 - Tôi cho trẻ quan sát nhiều mẫu nhà khác nhau: Ngôi nhà được xé dán từ 
giấy màu, nhà làm từ rễ và lá cây, ống hút, hạt đậu, và nói đặc điểm của từng 
ngôi nhà. Trẻ nói về các nguyên vật liệu để tạo thành ngôi nhà.
 - Hướng dẫn trẻ cách thực hiện từng ngôi nhà. Bằng cách nào và thực hiện 
 5 thế nào như vậy trẻ sẽ tạo ra nhiều kiểu nhà theo tưởng tượng.
 Qua giờ hoạt động tôi đã củng cố và cung cấp thêm các kiến thức mới phát 
triển trí tưởng tượng và rèn sự khéo léo của đôi bàn tay, tính kiên trì cho trẻ.
 2.3.2. Qua các hoạt động khác:
 * Hoạt động ngoài trời:
 Giờ hoạt động ngoài trời, tôi cho trẻ dạo chơi và quan sát sân trường, trẻ đã 
nhìn thấy những gì, với những chiếc lá rơi con có thể làm gì để được chơi với lá 
cây: Xếp hình bông hoa, xé lá thành con vật ngộ nghĩnh .Ngoài ra, trẻ trải 
nghiệm với những viên sỏi trẻ xếp hình dáng con vật, bông hoa, ngôi nhà mà trẻ 
tưởng tượng, lá dừa trẻ làm chong chóng, làm kèn, .Trẻ rất hứng thú và hòa mình 
vào thiên nhiên, qua hoạt động vui chơi ngoài trời trẻ biết yêu quý thiên nhiên, yêu 
thích được hoạt động để tạo ra những sản phẩm đầy ý nghĩa cho bản thân mình.
 * Hoạt động góc:
 Vào giờ hoạt động góc, ở góc học tập và nghệ thuật trẻ sẽ lựa chọn và sử 
dụng các nguyên vật liệu thiên nhiên để thỏa sức sáng tạo theo trí tưởng tượng, hợp 
tác cùng bạn làm đồ chơi cho mình:
 Ví dụ: Chủ đề Trường mầm non: Trẻ sẽ trang trí trường mầm non từ ống 
hút, cành cây, rễ cây. 
 Chủ đề Gia đình: Từ các vỏ chai sữa Susu, hộp sữa, hộp bánh,...trẻ tạo thành 
các đồ dùng trong gia đình như máy giặt, tivi, để chơi phân vai bán hàng, bé làm 
nội trợ.
 “ Kho” nguyên vật liệu sưu tầm trong lớp không còn là “ bãi rác” mà chúng 
có giá trị sử dụng tối đa và phát huy hiệu quả cao, nhờ đó trẻ được tự do sáng tạo, 
thích thú mê say hơn khi đến giờ chơi mà không bị gò bó, nhàm chán bởi các đồ 
chơi sẵn có.
 - Ngoài ra, chúng ta có thể sử dụng hoạt động tạo hình vào một số trò chơi
 củng cố của một số hoạt động như hoạt động làm quen chữ cái, hoạt động khám 
phá xã hội, hoạt động làm quen với toán,.... Ví dụ: Khi tổ chức hoạt động LQCC, 
Đề tài: “ Làm quen chữ cái e, ê”, trò chơi củng cố giáo viên sẽ tổ chức trò chơi “ 
Bé khéo tay”, yêu cầu trẻ sẽ tạo hình chữ cái e, ê và một số chữ cái đã học rồi bằng 
 6 các lại hột hạt, cúc áo. 
 3. Công tác phối hợp với cha mẹ học sinh
 - Công tác tuyên truyền, phối hợp với các bậc phụ huynh là vô cùng quan 
trọng. Bản thân tôi, ngay từ buổi họp phụ huynh đầu năm học tôi đã trao đổi với 
phụ huynh về mong muốn của mình cần được phụ huynh phối hợp khi ở nhà, vì nó 
có hiệu quả rất lớn trong việc hình thành xây dựng ý thức ban đầu cho trẻ như: Biết 
giữ gìn sản phẩm, biết sắp xếp, thu dọn những đồ dùng, dụng cụ học tập,... 
 - Xây dựng nội dung giảng dạy vào bảng tuyên truyền ở ngoài cửa lớp để 
phụ huynh theo dõi tuần này con mình sẽ học gì để tìm hiểu và rèn luyện cho trẻ.
 - Trao đổi với phụ huynh về những hạn chế của trẻ như: cách cầm bút, tô 
màu, cầm kéo, cách vẽ, ....để phụ huynh nắm và rèn thêm cho trẻ khi ở nhà. 
 - Vận động phụ huynh các nguồn nguyên vật liệu thiên nhiên, các nguyên 
liệu sẵn có trong sinh hoạt hàng ngày như: Chai nước rửa chén, chai nước giặt, lõi 
giấy vệ sinh, .mang đến lớp học để sưu tầm thành kho nguyên liệu phong phú và 
có ý nghĩa to lớn cho giờ hoạt động của trẻ.
 4. Kết quả đạt được
 Trong quá trình áp dụng , qua các buổi dự giờ, sinh hoạt tổ, hoạt động sư 
phạm nhà giáo, thao giảng,....tôi được Ban giám hiệu nhà trường và đồng nghiệp 
đánh giá cao, kết quả thể hiện như sau:
 - Đối với trẻ:
 Trước khi áp dụng biện pháp, 65% trẻ mạnh dạn thực hiện theo ý tưởng của 
trẻ. Sau khi áp dụng biện pháp có hơn 94,9 % trẻ biết tô màu đều tay, phối màu đẹp 
mắt, phù hợp. Rèn được một số kỹ năng: vẽ, nặn, cắt dán, phối hợp các nguyên vật 
liệu thiên nhiên và các nguyên vật liệu sưu tầm tạo ra sản phẩm tạo hình mới lạ, 
đẹp mắt. Trẻ thể hiện được khả năng sáng tạo qua từng đề tài.
 Trẻ có kỹ năng, hứng thú và say mê tham gia học, có tính kiên trì, tính thẩm
 mỹ, khả năng quan sát tư duy và biết quí trọng sản phẩm của mình tạo ra.
 - Đối với giáo viên: 
 Tạo được môi trường học tập tích cực, nâng cao nghệ thuật khi lên lớp và có 
nhiều đổi mới trong giảng dạy thu hút trẻ tham gia vào hoạt động tạo hình say mê 
 7 và phát huy tính sáng tạo cao.
 Bản thân tôi đã xây dựng được nhiều đề tài mới, đặc biệt là sử dụng các 
nguyên vật liệu sẵn có để tạo ra sản phẩm tạo hình đẹp mắt, sáng tạo mang lại hiệu 
quả cao cho hoạt động.
 Thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, bồi dưỡng chuyên môn và qua 
các buổi chuyên đề, thao giảng được tập thể sư phạm đánh giá cao tổ chức hoạt 
động tạo hình cho trẻ.
 - Đối với phụ huynh: Phụ huynh quan tâm đến việc học của trẻ và ủng hộ 
nhiều nguyên vật liệu góp phần tạo nên kho đồ dùng phong phú và đa dạng.
 5. Bài học kinh nghiệm
 - Từ những biện pháp trên tôi rút ra bài học kinh nghiệm như sau: 
 Bản thân không ngừng học hỏi thêm từ tiết dạy của chị em đồng nghiệp, qua 
mạng internet về kỹ năng, hình thức tổ chức cho trẻ tham gia vào hoạt động tạo 
hình.
 Luôn tìm tòi, sưu tầm nguyên vật liệu, các đồ dùng, dụng cụ, đảm bảo tính 
an toàn, thẩm mỹ khi tham gia hoạt động... Thường xuyên quan tâm tạo điều kiện 
thuận lợi nhất để trẻ có thể học ở mọi lúc mọi nơi. Động viên khuyến khích trẻ kịp 
thời, nhằm giúp trẻ phấn khởi trong hoạt động học, hoạt động chơi. 
 Bên cạnh đó, công tác phối hợp với phụ huynh cũng rất quan trọng, phụ 
huynh có thể hỗ trợ cho giáo những nguyên vật liệu có sẵn, gần gũi hoặc tái sử 
dụng để tạo ra những đồ dùng phù hợp với các hoạt động trong từng chủ đề. 
 III. KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ
 1. Kết luận
 Bản thân cần tích cực học tập, nghiên cứu qua nhiều kênh thông tin, qua 
đồng nghiệp để thực hiện tốt các hoạt động học cho trẻ đặc biệt là hoạt động tạo 
hình. Thông qua hoạt động tạo hình trẻ biết và thực hiện thành thạo các kỹ năng: 
Cắt, xé dán, vẽ, nặn,... Để trẻ thực hiện có hiệu quả cao thì tôi sưu tầm các nguyên 
vật liệu mở sẵn có tại địa phương để giúp trẻ hứng thú, say sưa, có nhiều ý tưởng 
mới để tạo ra các sản phẩm tạo hình đẹp, sáng tạo góp phần nâng cao chất lượng 
khi tổ chức hoạt động tạo hình.
 8 2. Kiến nghị
 - Đối với nhà trường: Triển khai và áp dụng biện pháp sử dụng nguyên vật 
liệu sẵn có tại địa phương nhằm nâng cao hứng thú cho trẻ 5 – 6 tuổi trong hoạt 
động tạo hình cho tất cả khối lớp trong đơn vị.
 - Đối với phòng Giáo dục - Đào tạo thị xã Giá Rai: Triển khai và áp dụng 
biện pháp sử dụng nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương nhằm nâng cao hứng thú 
cho trẻ 5 – 6 tuổi trong hoạt động tạo hình cho tất cả các trường mầm non, mẫu 
giáo trong thị xã.
 - Trên đây là “ Biện pháp sử dụng nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương 
nhằm nâng cao hứng thú cho trẻ 5 - 6 tuổi trong hoạt động tạo hình” mà tôi đã 
áp dụng tại lớp. Rất mong sự đóng góp ý kiến của các cấp lãnh đạo, chị em đồng 
nghiệp để hoạt động tạo hình đạt hiệu quả cao hơn trong thời gian tới.
 XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG Phong Thạnh, ngày 09 tháng 02 năm 2023
 XÉT DUYỆT SÁNG KIẾN, NGƯỜI VIẾT
 GIẢI PHÁP TRƯỜNG 
 Huỳnh Kiều Oanh Nguyễn Thúy Huỳnh
 9