Một số biện pháp dạy trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi đọc thơ diễn cảm

 MỤC LỤC
Nội dung Trang
Mục lục 1
Phần I : Mở đầu 2
1. Lý do chọn đề tài. 2
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài. 3
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. 3
4. Nhiệm vụ nghiên cứu. 3
5. Phương pháp nghiên cứu. 3
6. Những đóng góp của đề tài. 4
7. Cấu trúc của đề tài 4
Phần II: Nội dung 5
1. Chương I: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu. 5
2. Chương II: Thực trạng của vấn đề nghiên cứu. 9
3. Chương III: Những giải pháp và kết quả. 12
 1. Biện pháp 1: Đọc và kể tác phẩm có nghệ thuật 13
 2. Biện pháp 2: Đưa trẻ vào hoạt động nghệ thuật 15
 3. Biện pháp 3: Cho trẻ tham gia vào quá trình đọc thơ diễn 17
cảm là đưa trẻ vào hoạt động nghệ thuật:
 4. Kết qu¶ ứng dụng của đề tài 19
4. Chương IV: Một số ý kiến đề xuất. 20
 1. Đối với UBND xã Đồng Kỳ. 20
 2. Đối với phòng Giáo dục và Đào tạo Yên Thế. 20
Phần III: Kết luận chung. 20
 Tài liệu tham khảo 23
 1 PHẦN 1
 PHẦN MỞ ĐẦU
 1. Lý do chọn đề tài:
 Thơ là tiếng nói hồn nhiên của tâm hồn nên thơ rất dễ đi vào lòng người. Từ 
khi nằm trong nôi, qua lời ru ngọt ngào êm dịu của bà, của mẹ lời thơ đã góp phần 
tạo nên thế giới tình cảm của bé. Thậm chí có những người về già vẫn còn nhớ lại 
một cách sâu sắc những cảm giác ban đầu khi được nghe tiếng ru của bà, của mẹ 
và ký ức đó đã ảnh hưởng sâu sắc đến nhân cách mỗi người.
 Trẻ thơ lứa tuổi bắt đầu của sự nhận thức và những tình cảm mãnh liệt, giữa 
các em và thơ có sự đồng điệu về tâm hồn, các em thích thơ và có nhu cầu đọc thơ. 
Các em đến với thơ ca, yêu thơ ca với tất cả những rung động đầu tiên ngọt ngào 
và say mê nhất. Chính vì thế thơ ca có vai trò rất lớn góp phần hình thành và phát 
triển nhân cách cho trẻ. Thơ là một phần của cuộc sống gợi lên cho trẻ những xúc 
cảm lành mạnh, trong sáng. Thơ giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, góp phần 
giáo dục thẩm mĩ và phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Nhờ đó trẻ thích hoạt động nghệ 
thuật khi tiếp xúc với thơ ca.
 Dạy trẻ đọc thuộc thơ diễn cảm là một hình thức của tiết học tổ chức cho trẻ 
làm quen với tác phẩm văn học (hay là một hoạt động văn học nghệ thuật), nhằm 
giúp trẻ cảm thụ văn học, giàu nhân cách cho trẻ.
 Thực tế dạy trẻ mẫu giáo đọc thơ diễn cảm hiện nay, do chưa hiểu được cơ 
sở khoa học của môn học, do chương trình còn chưa hướng dẫn một cách cụ thể, 
nên giáo viên còn thực hiện hình thức dạy tiết học này còn tùy tiện , dẫn đến hiệu 
quả chưa cao, chưa đáp ứng được mục đích yêu cầu, và mục tiêu giáo dục.
 Hiện nay việc dạy trẻ đọc thơ diễn cảm vẫn còn gặp nhiều hạn chế, phương 
pháp dạy của cô vẫn còn mang tính truyền nghề, mang tính sao chép hoặc cảm thụ 
theo kinh nghiệm cá nhân, chưa thực sự lấy trẻ làm trung tâm của tiết dạy. Trên 
tiết dạy cô chỉ chú ý đến việc đọc thuộc thơ, thể hiện tình cảm, đọc đúng nhịp điệu, 
vần điệu của bài thơ. Vì vậy việc dạy trẻ đọc thơ diễn cảm cần được quan tâm.
 Với những lý do đó tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp dạy trẻ mẫu giáo 4 – 
5 tuổi đọc thơ diễn cảm” để nghiên cứu, người viết mong muốn được đóng góp 
 2 một phần nhỏ của mình vào việc thực hiện nhiệm vụ phát triển tình cảm cùng ngôn 
ngữ và phong cách sống lành mạnh cho lứa tuổi mầm non thông qua việc đọc thơ 
và thể hiện tình cảm để chung tay xây dựng một phần nhỏ bé vào sự nghiệp giáo 
dục nước nhà.
 2. Mục đích nghiên cứu:
 Xuất phát từ một số cơ sở lý luận khoa học, xuất phát từ thực trạng trẻ ở một 
số vùng, đề tài này nhằm hệ thống hóa, đưa ra một số biện pháp dạy trẻ đọc thuộc 
thơ diễn cảm và ứng dụng vào một số tiết học cụ thể, dựa trên những phương pháp 
chung cơ bản cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.
 3. Đối tượng phạm vi nghiên cứu:
- “Một số biện pháp dạy trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi đọc thuộc thơ diễn cảm”
 Kết cấu tiết dạy thơ cho trẻ mẫu giáo bao gồm 2 quá trình:
 + Đọc thơ cho trẻ nghe
 + Dạy trẻ đọc thơ diễn cảm.
-Trẻ mẫu giáo nhỡ 4-5 tuổi, lớp B1 Trường MN Đồng Kỳ.
 4. Nhiệm vụ nghiên cứu:
 1- Điều tra thực trạng để thấy được việc thực hiện dạng thức tiết học này đạt 
kết quả như thế nào.
 2- Nghiên cứu lí luận: trên cơ sở tổng hợp những tư liệu về lý thuyết có liên 
quan đến đề tài, xây dựng cơ sở lí luận cho việc hệ thống hóa, đưa ra một số biện 
pháp dạy trẻ đọc thuộc thơ diễn cảm và ứng dụng vào một số tiết học cụ thể.
 3- Thực nghiệm
 5. Phương pháp nghiên cứu:
 Để thực hiện thành công đề tài này tôi đã sử dụng một số phương pháp sau: 
 * Phương pháp nghiên cứu lý luận: 
 - Phân tích tổng hợp lý thuyết: Thông qua đọc các tài liệu sách báo, tạp chí 
có liên quan đến tổ chức hoạt động dạy phát triển ngôn ngữ cho trẻ cho trẻ 4-5 tuổi 
thông qua bộ môn văn học.
 - Phương pháp phân loại, hệ thống hóa lý thuyết để làm rõ cơ sở của vấn 
đề nghiên cứu.
 3 * Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
 + Phương pháp điều tra.
 + Phương pháp quan sát.
 + Phương pháp trực quan.
 + Phương pháp đàm thoại.
 + Phương pháp thực hành, trải nghiệm.
 1- Tập hợp tư liệu, phân tích chọn lọc rút ra những lí luận cần thiết liên quan 
 đến đề tài.
 2- Thực nghiệm:
 - Điều tra thực trạng
 - Thực nghiệm đối chứng
 - Thực nghiệm hình thành
 6. Những đóng góp của đề tài:
 - Giúp giáo viên giải quyết được những hạn chế,khó khăn,nắm bắt được 1 số 
kinh nghiệm hiệu quả khi tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học
 - Đề tài này góp phần nâng cao chất lượng hoạt động làm quen với tác phẩm thơ.
 - Giúp trẻ hứng thú,sôi nổi tham gia hoạt động làm quen tác phẩm văn học qua 
đó trẻ được phát triển ngôn ngữ một cách tự nhiên nhất, hiểu được cách truyền đạt 
tới người nghe qua đọc thơ diễn cảm.
 - Tìm hiểu tác phẩm văn học: đó là các tác phẩm văn vần bao gồm: 
 + Đồng dao, ca dao
 + Các bài thơ do những nhà thơ trong và ngoài nước sáng tác cho trẻ. Đọc 
thơ cho trẻ nghe (chú ý đến kĩ thuật thể hiện, cách ngắt giọng, ngắt nhịp).
 Dạy trẻ đọc thuộc thơ: các bước cụ thể cô giáo tiến hành là cô đọc thơ giúp 
trẻ hiểu nội dung nghệ thuật của bài, dạy trẻ đọc theo nhóm, cả lớp nhiều lần bằng 
cách cho trẻ đọc tòan bài.
 7. Cấu trúc của đề tài:
Phần I: Mở đầu
 1. Lí do chọn đề tài.
 2. Mục đích nghiên cứu của đề tài.
 4 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.
 4. Nhiệm vụ nghiên cứu .
 5. Phương pháp nghiên cứu.
 6. Những đóng góp của đề tài.
 7. Cấu trúc của đề tài.
Phần II: Nội dung
Chương I: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.
Chương II: Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.
Chương III: Những giải pháp và kết quả.
Chương IV: Một số ý kiến đề xuất.
Phần III: Kết luận chung.
 Tài liệu tham khảo
 PHẦN 2: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
 Chương I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU:
 1- Cơ sở lý luận:
 Trẻ em ở lứa tuổi mầm non đang là thời kì sinh trưởng và phát triển mạnh. 
Sự phát triển và hoàn thiện về tất cả các cơ quan trong cơ thể chính là tiền đề cho 
việc tiếp nhận văn học. Ở trẻ 4 – 5 tuổi, các cơ quan phát triển khá hoàn chỉnh, hệ 
thần kinh tương đối hoàn thiện, bộ não trẻ không khác người trưởng thành nhiều, 
cơ quan phát âm của trẻ phát triển khá hoàn thiện, lúc này vốn từ của trẻ đạt tới 
1200 – 1300 từ, hàng ngày trẻ sử dụng đến 300 từ, vì thế khả năng nghe và diễn 
đạt ý của mình cho người khác với trẻ là không khó. Chính sự phong phú về vốn 
từ, đa dạng về vốn câu đã giúp trẻ dễ dàng hơn khi tiếp xúc với thơ, đọc và học 
thuộc thơ diễn cảm. Các hoạt động phản xạ nhanh nhạy, các giác quan phát triển 
đã thể hiện năng lực, trí tuệ của mình qua tiếp xúc với tác phẩm văn học đã giúp 
trẻ biết so sánh, phân tích tổng hợp.
 Tác phẩm văn học giúp trẻ chính xác hóa về biểu tượng của sự vật, hiện 
tượng xung quanh và mở rộng thêm những kinh nghiệm sống của trẻ. Mặt khác 
qua những giờ đọc thơ cho trẻ nghe, giáo viên cần giúp trẻ ngồi đúng tư thế, tạo 
điều kiện cho hệ xương của trẻ phát triển.
 5 2. Cơ sở thực tiễn:
 a. Tư duy: là một quá trình phản ánh những thuộc tính bản chất những mối 
liên hệ, quan hệ bên trong có tính quy luật giữa sự vật và hiện trạng trong thế giới 
khách quan mà trước đó ta chưa biết. 
 Ở lứa tuổi mẫu giáo nhỡ, tư duy trực quan hình tượng phát triển mạnh đó là 
điều kiện thuận lợi nhất để giúp trẻ cảm thụ tốt những hình tượng nghệ thuật được 
xây dựng trong các tác phẩm văn học. Những âm thanh nhịp điệu, vần điệu trong 
thơ ca có sức hấp dẫn lôi cuốn làm trẻ say mê, hứng thú. Qua việc cảm thụ các tác 
phẩm văn học, vốn biểu tượng của trẻ mẫu giáo có thêm nhiều, lòng ham hiểu biết 
và nhận thức tăng lên rõ rệt. Vì vậy việc đề ra một số biện pháp dạy trẻ đọc thuộc 
thơ diễn cảm xuất phát từ đặc điểm này.
 Thơ là một bộ phận của văn học, mà văn học lại phản ánh cuộc sống thông 
qua các hình tượng văn học đã góp phần kích thích sự phát triển tư duy của trẻ.
 Tuy nhiên không bỗng dưng mà hình tượng văn học lại trở lên phù hợp với đặc 
điểm tư duy của trẻ, điều đó phụ thuộc rất nhiều vào người đem văn học đến cho trẻ. 
Trẻ có thể hình dung được, cảm nhận được cái hay - cái đẹp trong nội dung bài thơ, 
trong vần nhịp điệu của thơ, thì trẻ mới có thể đọc được diễn cảm bài thơ đó theo cảm 
nhận riêng của mình. Điều này phụ thuộc rất nhiều vào quá trình sư phạm: thứ nhất 
(đcọ thơ cho trẻ nghe) giúp trẻ thâm nhập vào tác phẩm một cách sâu sắc hơn qua thể 
hiện của cô: Cách ngắt giọng, ngưng nghỉ, nét mặt, cử chỉ việc trình bày diễn cảm 
của cô góp phần quan trọng đặc biệt giúp trẻ cảm thụ thơ tốt hơn và tiến tới quá trình sư 
phạm. Thứ hai: cho trẻ hoạt động nghệ thuật.
 Sự phát triển mạnh mẽ của tư duy trực quan là hình tượng là điều kiện thuận 
lợi cho trẻ hoạt động văn học nghệ thuật.
 Tâm lí học đã khẳng định rằng: Sự phát triển năng khiếu nghệ thuật của trẻ 
trong quá trình học tập thường xảy ra khi chính đứa trẻ nắm được những quy luật 
cơ bản của văn học. Việc tổ chức cho trẻ đọc diễn cảm thơ là quá trình tổ chức cho 
trẻ hoạt động văn học nghệ thuật, đó là đóng kịch tốt để phát huy tính tích cực tư 
duy, tính độc lập sáng tạo ở trẻ.
 6 Để tư duy hình tượng phát triển mạnh mẽ hơn, suy luận được nhiều 
vấn đề mới hơn phụ thuộc vào quá trình tổ chức cho trẻ tự hoạt động các 
phẩm chất tâm lí của trẻ mới được hình thành và phát triển.
b. Tưởng tượng: 
 Trí tưởng tượng là một năng lực của tư duy góp phần tích cực vào hoạt động 
nhận thức, trí tưởng tượng là một đường dây nối liền những hiện tượng tưởng như 
riêng rẽ, tách biệt nhau thành một mạch thống nhất, ta biết rằng tưởng tượng hình 
thành trong quá trình hoạt động của trẻ dưới ảnh hưởng nhất định của điều kiện 
sống và giáo dục.
 Trí tưởng tượng của trẻ mẫu giáo nhỡ phát triển khá mạnh, chủ yếu là tưởng 
tượng và tái hiện dựa trên những biểu tượng sẵn có. Trẻ tạo ra những hình ảnh mới dựa 
trên sự miêu tả của người khác. Tiếp xúc với thơ ca trí tưởng tượng của các em sẽ được 
chắp cánh bay xa, bay cao vượt lên trên thực tại đầy tính chất lí tưởng. Từ đó trí tưởng 
tượng của các em sẽ trở lên phong phú, dồi dào, hấp dẫn, đưa các em đến với những 
ước mơ bổ ích và lành mạnh. Ví dụ: Khi nghe cô đọc bài thơ “Em yêu nhà em” trẻ có 
thể hình dung được ngôi nhà, cảnh vật xung quanh với “ ông ngô, bà chuối, ong mật” 
những âm thanh nhịp điệu, những hình tươi sáng sinh động, hấp dẫn trong các bài thơ 
đã góp phần bồi dưỡng và phát triển óc tưởng tượng cho trẻ, chắp cánh cho các em bay 
tới những ước mơ tươi đẹp của cuộc sống.
 Với những đặc điểm riêng của từng bài thơ, giáo viên chính là người khêu gợi 
những tình cảm trong sáng giúp trí tưởng tượng của trẻ bay cao, bay xa hơn nữa.
c. Ngôn ngữ: 
 Lứa tuổi mẫu giáo là thời kì bộc lộ tính nhạy cảm cao nhất đối với các hiện 
tượng ngôn ngữ đó khiến cho sự phát triển ngôn ngữ của trẻ đạt tốc độ khá nhanh. 
Ở giai đoạn này do sự phát triển về thể chất trẻ tự mình tìm hiểu khám phá thế giới 
xung quanh. 
 Do tiếp xúc nhiều với thế giới xung quanh nên vốn từ của trẻ đã tăng lên 
nhanh chóng. Trẻ 4-5 tuổi đã thường xuyên sử dụng khoảng 2000 – 3000 từ. Vốn 
từ của trẻ mẫu giáo nhỡ cũng khá phong phú cả về danh từ, động từ, tình từ số 
lượng từ đó đã để trẻ giao tiếp trong cuộc sống hàng ngày. Tất nhiên việc tăng các 
 7 thành phần từ ngữ sẽ không có ý nghĩa to lớn nếu đứa trẻ không đồng thời nắm 
được hệ thống ngữ pháp tương đối phức tạp, trẻ nắm được âm thanh căn bản của 
tiếng nói, trẻ biết nghe và hiểu ngôn ngữ. Ở lứa tuổi mẫu giáo nhỡ, tai nghe và bộ 
máy phát âm cũng như khả năng điều khiển hoạt động của bộ máy này đã hoàn 
thiện và tương đối ổn định, trẻ có khả năng nắm được nhiều từ ngữ, từ gọi tên chỉ 
sự hoạt động của sự vật hiện tượng. Trẻ đã biết sắp xếp đúng vị trí của câu, trẻ có 
thể lĩnh hội được 2 hình thức cơ bản của ngôn ngữ đó là ngôn ngữ bên trong và 
ngôn ngữ nói. Cảm xúc về ngôn ngữ và năng lực biểu cảm bằng ngôn ngữ của trẻ 
khá phát triển, trẻ đã có thể phân biệt được giọng điệu, ngữ điệu và cảm nhận được 
cái hay, cái đẹp từ ngôn ngữ trong câu thơ – ngông ngữ nghệ thuật. Khi đọc thơ trẻ 
đã biết nắm được giọng điệu của bài thơ, biết cách ngừng nghỉ phù hợp với nội 
dung bài thơ. 
 Thơ đối với trẻ có hấp dẫn bởi ngôn ngữ thơ trong sáng, giàu hình ảnh giúp 
trẻ nhớ. Ngôn ngữ gần gũi với trẻ, phù hợp với đặc điểm ngôn ngữ của trẻ và phù 
hợp với đặc điểm nhận thức của trẻ.
 Dạy trẻ thuộc thơ diễn cảm giúp trẻ diễn đạt lại bài thơ bằng ngôn ngữ của 
mình, kích thích sự phát triển của ngông ngữ đặc biệt là ngôn ngữ nghệ thuật giúp 
trẻ cảm thụ tác phẩm nghệ thuật một cách sâu sắc.
d. Chú ý – trí nhớ
 Chú ý là quá trình tổ chức định hướng của các quá trình tâm lí khác, chú ý là 
xu hướng mà chú ý được tập trung vào một đối tượng ccaafn được xác định, chú ý 
được coi như sự tổ chức hoạt động tâm lí vì khi ta chú ý đến cái gì thì qua quá 
trình trẻ tri giác, tưởng tượng nó sẽ nhận thức sâu sắc hơn và rõ hơn. Tuy nhiên trẻ 
mẫu giáo đặc điểm chú ý vẫn chưa ổn định mà chỉ là bước đầu mang tính chủ định. 
Nếu trẻ ở lứa tuổi nhà trẻ sự tập trung chú ý chỉ khoảng 10 – 15 phút thì trẻ mẫu 
giáo đạt tới 25 – 30 phút, nếu thực sự đối tượng đưa ra có tác dụng lôi cuốn và 
kích thích ở trẻ sự ham thích.
 Trí nhớ là một quá trình tâm lý phản ánh những kinh nghiệm của cá nhân 
dưới hình thức biểu tượng bao gồm sự ghi nhớ, giữ gìn và tái tạo sau đó ở trong óc 
cái mà con người đã cảm giác, tri giác, rung động, hành động hay suy nghĩ trước 
 8 đây, đặc điểm chú ý ghi nhớ của trẻ mẫu giáo nhỡ chủ yếu là chủ định. Trẻ thường 
chú ý đến đối tượng gây kích thích mạnh hoặc gây ấn tượng lạ, nhất là tạo ra cho 
trẻ sự hứng thú. Vì vậy việc tổ chức cho trẻ đọc thuộc thơ diễn cảm phải căn cứ 
vào những đặc điểm này.
e. Xúc cảm – tình cảm:
 Trẻ thơ có một tâm hồn rất nhạy cảm, hiếu động, ham hiểu biết, luôn muốn 
tìm tòi khám phá những điều mới lạ, đồng thời trẻ cũng tỏ ra dễ xúc động, xúc cảm 
với con người, cảnh vật xung quanh bằng những cặp mắt trong sáng và hồn nhiên, 
mong muốn mình cũng đẹp và hoàn thiện hơn. Những tình cảm của trẻ nảy sinh rất 
nhanh chóng trong cuộc sống. Tuy đã tương đối và ổn định hơn so với lứa tuổi bé, 
ổn định về mối quan hệ và mức độ nhưng trẻ cũng bị mất đi nhanh chóng và chỉ để 
lại những gì mà trẻ thực sự quan tâm và chú ý.
 Những xúc cảm, tình cảm còn được thể hiện ở rất nhiều mặt trong đời sống 
tinh thần của trẻ cũng như trong tình cảm , trí tuệ tình cảm đạo đức, tình cảm thẩm 
mĩ thời kì này phát triển rất mạnh, nó kích thích thêm niềm vui hứng thú, sự say 
mê, từ đó thúc đẩy trí tò mò ham hiểu biết của trẻ. Khi tiếp xúc đọc diễn cảm bài 
thơ “Em yêu nhà em” trẻ sẽ có được những rung cảm nghệ thuật, những tình yêu 
thương đã tạo ra sự đồng cảm dung hòa với các sự vật của thiên nhiên luôn hòa 
quện với con người từ “ông ngô, bà chuối, ong mật ” tất cả những tình cảm, xúc 
cảm chân thành ấy đang lan truyền vào trái tim của trẻ về những tình cảm gia đình 
tuy mộc mạc đơn sơ nhưng đầy tình thương ấm áptrong tâm hồn trẻ thơ.
 Chương II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU:
 1. Thuận lợi: 
 Trường mầm non Đồng kỳ có 100% đội ngũ giáo viên đạt trình độ chuẩn 
và trên chuẩn,yêu nghề yêu trẻ. Nhà trường cũng như các nhóm lớp luôn nhận 
được sự quan tâm sâu sắc của các cấp lãnh đạo địa phương, các ban nghành đoàn 
thể, phòng GD-ĐT và phụ huynh học sinh.
 Lớp tôi ở tại khu trung tâm là lớp điểm có cơ sở vật chất đầy đủ theo văn 
bản hợp nhất số 01, bàn ghế đúng quy cách. Có tivi, máy tính, ... Ban giám hiệu 
luôn quan tâm đầu tư về chuyên môn, bồi dưỡng phương pháp đổi mới hình thức 
 9 tổ chức hoạt động giáo dục mầm non, tạo mọi điều kiện giúp tôi thực hiện tốt 
chương trình giáo dục mầm non mới.
 Mỗi giáo viên đều có kế hoạch giảng dạy các môn học và các hoạt động rất 
cụ thể ngay từ đầu năm học.
 Giáo viên trong lớp đoàn kết biết cùng nhau đưa ra các biện pháp giáo dục 
tốt nhất sao cho phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ.
 Một số phụ huynh nhiệt tình chia sẻ với giáo viên ở lớp về tình hình của 
trẻ ở nhà và luôn quan tâm đến trẻ, thường xuyên dành thời gian trao đổi với cô 
giáo để cùng chăm sóc và giáo dục trẻ.
 Bản thân tôi là một giáo viên tâm huyết với nghề, có lòng yêu thương trẻ, 
tận tình với công việc. Luôn luôn có ý thức phấn đấu vươn lên, thường xuyên tìm 
tòi, nghiên cứu tài liệu, thông tin trên mạng có liên quan đến việc chăm sóc và giáo 
dục trẻ để áp dụng vào việc chăm sóc giáo dục trẻ hằng ngày nhất là việc giúp trẻ 
phát triển ngôn ngữ mạch lạc, mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp với cô giáo, bạn bè 
và người lớn tuổi hơn.
 2. Khó khăn
 a.Quan điểm của giáo viên về dạy thơ cho trẻ hiểu nội dung và đọc diễn cảm.
 Nhìn chung giáo viên mầm non rất coi trọng giờ dạy thơ, với câu hỏi và 
 thời gian phân bố trong giờ dạy thơ như thế nào là hợp lý. Có 84% giáo viên cho 
 rằng thời gian luyện đọc nhiều hơn, 16% giáo viên cho rằng ngang nhau. Khi dạy 
 thơ giáo viên thường chia sẵn cho trẻ đọc theo 83%. Số giáo viên để đọc một lúc 
 cả bài thơ 17%. Quá trình đọc thơ diễn cảm, giáo viên thường sử dụng câu hỏi 
 sách giáo khoa 100%. Gặp từ khó cần giảng giải 100%.
b. Cách tiến hành dạy thơ cho trẻ hiểu nội dung bài thơ và đọc thơ diễn cảm.
 Tìm hiểu thực tế cho thấy, khi dạy thơ cho trẻ đọc thuộc diễn cảm tiến hành 
3 bước: đọc mẫu, tri giác mẫu (tranh ảnh, mô hình, sa bàn ) giảng giải đàm thoại 
trích dẫn rõ ý bài thơ. Tùy từng trường hợp mà cô giáo vận dụng từng bước phù 
hợp đảm bảo tính khoa học, chính xác đạt hiệu quả thiết thực. Nhưng hầu hết giáo 
viên chưa thực hiện được.
c. Phương pháp thường sử dụng để dạy thơ cho trẻ đọc thuộc diễn cảm.
 10 Khi dạy giờ thơ cho trẻ đọc diễn cảm cô giáo đã sử dụng nhiều phương pháp 
như: phương pháp đọc, phương pháp đàm thoại, phương pháp giảng giải, phương pháp 
sử dụng đồ dùng trực quan, phương pháp dùng lời nói, phương pháp quan sát 
d. Quy trình một giờ thơ cho trẻ thuộc thơ đọc diễn cảm trong chương trình giáo 
dục đổi mới độ tuổi 4-5 tuổi.
- Ổn định tổ chức – trò chuyện gây hứng thú
- Giới thiệu bài
5.1/ Đọc thơ cho trẻ nghe: Cô đọc lần 1
 Cô đọc lần 2
 Giảng giải nội dung bài thơ
5.2/ Cho trẻ xem tranh minh họa
5.3/ Giảng giải và đàm thoại: 
+ Đàm thoại giảng giải từ khó
+ Đọc trích dẫn làm rõ ý
+ Đàm thoại về hệ thống câu hỏi ngắn gọn theo nội dung bài thơ 
- Dạy trẻ đọc thơ (luyện đọc diễn cảm):
 + Cả lớp đọc cùng cô
 + Đọc theo tổ / nhóm / cá nhân với hình thức thi đua và đan xen nhau (dạy cá 
 nhân trẻ đọc diễn cảm bài thơ).
 + Cho trẻ đọc thơ nâng cao theo tay cô chỉ, đọc to đọc nhỏ, đọc thơ nối tiếp, ngâm 
 thơ hay đọc theo một cách diễn cảm có sự sáng tạo của riêng trẻ. 
- Giáo dục trẻ qua nội dung bài thơ đó.
 3. Kết quả thực trạng:
 Sau thời gian tiến hành tìm hiểu, điều tra thực tế bản thân rút ra một số kết 
 luận như sau: 
 Giờ dạy cho trẻ đọc thơ diễn cảm có một vị trí quan trọng trong môn học 
 cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non, giáo viên đã ý thức 
 được việc dạy thơ cho trẻ đọc thuộc thơ diễn cảm là nhiệm vụ chính. Trong giờ 
 dạy giáo viên đã biết sử dụng nhiều phương pháp mới lấy trẻ làm trung tâm, giáo 
 viên chỉ là người tổ chức, dẫn dắt vấn đề, hướng lái gợi mở cho trẻ. Xong trong 
 11 giờ dạy thơ, thao tác đọc hiểu nội dung của bài thơ chưa được quan tâm đúng 
 mức. Tranh ảnh minh họa cho việc dạy thơ còn ít nên việc khai thác bài thơ còn 
 hạn chế. 
 Chương III: MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY TRẺ MẪU GIÁO 4-5 TUỔI 
ĐỌC THUỘC THƠ DIỄN CẢM
 I. Những vấn đề lưu ý trong việc dạy trẻ đọc thuộc thơ diễn cảm:
 Ngôn ngữ thơ ca có những đặc trưng riêng mà khi đọc thơ cho trẻ và dạy trẻ 
đọc thuộc thơ cô cần phải chú ý:
 Trước hết thơ khác văn xuôi về hình thức, dòng thơ có một khuôn khổ nhất 
định, trong khi văn xuôi chiếm cả chiều ngang của giấy, thơ còn khác văn xuôi về 
đặc điểm riêng biệt, ngôn ngữ có tính nhạc trong khi có các từ kết hợp với nhau 
thành một tổ chức có nhịp điệu. Âm hưởng và vẻ đẹp của ngôn ngữ thơ còn do vần 
điệu xác định. Trong thơ các từ tổ chức lại thành dòng thơ có tiết tấu. Do vậy đọc 
thơ diễn cảm thơ cho trẻ nghe và dạy trẻ đọc thuộc bài thơ đó, cô phải thể hiện 
được cảm xúc của mình để người nghe (trẻ mẫu giáo) cảm nhận được nhạc điệu, 
âm hưởng của bài thơ, từ đó giúp trẻ biết cảm nhận sâu sắc về bài thơ. Những điều 
mà trẻ cảm thụ trong tác phẩm giúp trẻ yêu cái đẹp và sáng tạo ra cái đẹp. Điều 
quan trọng là làm sao cho trẻ ghi nhớ một bài thơ theo đúng cách, có như vậy thì 
mới có “ vần” để trình bày ngôn ngữ thơ. Điều đó phụ thuộc vào biện pháp, 
phương pháp thủ thuật của cô. Cô phải có những phương pháp thủ thuật của cô. 
Và cô phải có những phương pháp, biện pháp cụ thể trên từng tiết học như vậy 
mới có thể đạt được mục đích đề ra.
 II. Một số Biện pháp dạy trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi đọc thuộc thơ diễn cảm.
 “Biện pháp là cách làm, cách giải quyết vấn đề cụ thể” (từ điển Tiếng Việt – 
viện KHXHVH – năm 1992). Biện pháp là cách áp dụng phương pháp vào thực 
tiễn, biện pháp dạy học là một bộ phận của phương pháp dạy học.
 Có nhiều biện pháp có thể sử dụng trong tiết học “dạy đọc thuộc hình tượng 
diễn cảm”, ở đây tôi chủ yếu dựa trên hai phương pháp đọc và kể tác phẩm có 
nghệ thuật và đưa trẻ vào hoạt động văn học nghệ thuật.
 12 1. Biện pháp 1: Đọc và kể tác phẩm có nghệ thuật (đọc diễn cảm)
 Biện pháp này chính là sử dụng giọng đọc có kèm theo cử chỉ, điệu bộ, nét 
mặt, hành động để truyền ý nghĩa tâm trạng của tác giả gửi gắm trong tác phẩm và 
thái độ của người đọc đến với người nghe.
 Cô cần phải đọc bộc lộ rõ chủ đề tác phẩm, hóa thân với những cảm xúc 
riêng của mình cho tác phẩm, thể hiện được mối quan hệ và sự hiểu biết sâu sắc 
của cá nhân đối với tác phẩm.
 Dựa vào phương pháp đọc tác phẩm có nghệ thuật tôi xây dựng những biện 
pháp như sau:
a/ Đọc diễn cảm (cô đọc diễn cảm trẻ đọc theo cô): Mục đích của biện pháy là giúp trẻ 
đọc thuộc thơ và đọc diễn cảm theo cô cách ngắt nghỉ, giọng điệu, cử chỉ, nét mặt 
 Hình ảnh: Cô đọc thơ diễn cảm cho trẻ nghe.
b/ Đọc nghệ thuật kèm theo cử chỉ điệu bộ minh họa: Biện pháp này giúp trẻ đọc 
tác phẩm nghệ thuật một cách sáng tạo. Chẳng hạn bài thơ “Rong và cá” tùy từng 
 13 trẻ có những sáng tạo trong khi đọc thơ. Trẻ có thể sáng tạo ra các điệu bộ minh 
họa khác nhau theo nội dung câu thơ:
- “Có cô rong xanh
- Đẹp như tơ nhuộm
- Nhẹ nhàng uốn lượn
- Đuôi đỏ lụa hồng
- Quanh cô rong đẹp ”
 c/ Đọc có giảng giải nội dung tác phẩm: Là biện pháp dùng lời nói kết hợp làm 
 động tác mẫu để giải thích nội dung tác phẩm, khách thể trẻ ham muốn thể hiện 
 tác phẩm.
 Hình ảnh: Cô trích giảng nội dung tác phẩm
d/ Đọc diễn cảm theo tổ nhóm: Giúp trẻ củng cố lại việc đọc tác phẩm của mình, 
thuộc thơ và đọc diễn cảm thơ.
 14 Hình ảnh: Trẻ đọc thơ theo tổ nhóm
e/ Đọc cá nhân: Giúp trẻ tự trình bày diễn xuất ngôn ngữ, phát huy ở trẻ tính đọc 
lập sáng tạo và tích cực.
g/Đọc diễn cảm kết hợp cho trẻ xem tranh: Giúp trẻ tri giác tác phẩm một cách 
sống động hơn.
2. Biện pháp 2: Đưa trẻ vào hoạt động nghệ thuật
 Nhằm kích thích khả năng tự hoạt động văn học nghệ thuật của trẻ. Vì vậy 
khi sử dụng phương pháp này chủ yếu cô đưa ra vấn đề để trẻ tự giải quyết. 
Phương pháp này nên xây dựng các biện pháp như sau:
a/Sử dụng câu hỏi gợi mở theo hứng thú của trẻ. VD: Các con thích câu thơ nào? 
Các con muốn đọc thơ như thế nào cho các bạn nghe?...
b/ Thi đua khen thưởng: là một động lực không thể thiếu trong đời sống tập thể của trẻ. 
Vì vậy khi tổ chức tiết học cần đưa biện pháp này vào để tạo hứng thú cho trẻ.
c/ Cho trẻ nhận xét bạn học: Cô nên chú ý khêu gợi hứng thú và khả năng tư duy 
của trẻ bằng cách cho trẻ tự nhận xét bạn đọc như:
 15 - Con có thích nghe bạn đọc không? Vì sao?
- Bạn làm điệu bộ đó có đẹp không?
- Theo con, con sẽ làm cử chỉ, điệu bộ đó như thế nào?...
 Hình ảnh: Cô cho trẻ nhận xét bạn học.
 d/Tạo không khí văn chương: Cô giáo là người tạo không khí lớp cho phù hợp với 
 nội dung của bài thơ, trang phục của cô giúp trẻ hóa thân vào nhân vật và sống 
 trong hoàn cảnh cụ thể của tác phẩm.
 e/ Tuyên dương: Là biện pháp dùng mẫu mực cụ thể, sống động để giáo dục trẻ, 
 kích thích trẻ bắt chước và làm theo mẫu mực đó.
 16 Hình ảnh: Cô tuyên dương trẻ
 Ngoài ra có thể sử dụng một số bức tranh tiêu biểu thể hiện nội dung chính 
 của tác phẩm. VD: Bài thơ “Em yêu nhà em” cô có thể sử dụng sa bàn gồm: một 
 ngôi nhà làm bằng đồ chơi (tự làm), một chú gà, vườn cây, đầm sen, ếch bằng 
 giấy màu 
3. Biện pháp 3: Cho trẻ tham gia vào quá trình đọc thơ diễn cảm là đưa trẻ vào 
hoạt động nghệ thuật: 
 Qua quá trình đọc thơ bản thân trẻ đã nảy sinh mỗi giao cảm rất sâu sắc với 
tác phẩm. Từ nhu cầu thích thể hiện mình (đọc diễn cảm thơ) trẻ hòa mình vào tác 
phẩm và cảm thụ tác phẩm ngày càng sâu sắc. 
 a. Để phát huy tính tích cực, sáng tạo ở trẻ cô giáo cần chọn lọc hình thức tổ 
chức tiết học và vận dụng phương pháp, biện pháp sao cho phù hợp với đặc điểm 
tâm sinh lý của trẻ để trẻ không chỉ tham gia tiếp nhận toàn diện , biết nhận xét – 
đánh giá những điều trẻ lĩnh hội trong tác phẩm văn học mà cao hơn thế trẻ còn 
biết rung động trước cái hay, cái đẹp của tác phẩm. Muốn vậy phải tổ chức cho trẻ 
 17 hoạt động “chuyển vào trong” (hướng nội) để tác phẩm tác động trực tiếp đến 
nhân cách trẻ, biến thành nội dung nhân cách bền vững.
 b. Nguyên tắc gợi cảm thẩm mĩ: 
 Với tiết học này (dạy trẻ đọc thơ diễn cảm) cần lựa chọn cách thức tiến hành 
tạo nên không khí của hoạt động văn chương, để kích thích hứng thú thu hút chú ý 
của trẻ.
 Tác phẩm văn học phải mang tính nghệ thuật cao, tràn đầy biểu cảm, giàu 
âm thanh màu sắc nhịp điệu.
 Tính gợi cảm thẩm mĩ còn thể hiện trong vần điệu, nhịp điệu của câu thơ, 
những tình cảm trong sáng mà trẻ thể hiện qua giọng đọc của mình.
 c. Đảm bảo vừa sức: Vừa sức không phải là tạo ra sự phù hợp với khả năng 
hiện có của trẻ mà phải hướng tới “vùng phát triển gần nhất của trẻ” bằng nỗ lực 
đánh thức tiếm năng của trẻ nhờ các phương pháp, biện pháp tác động tích cực 
trong dạy văn học.
 Hình ảnh: trẻ đọc tác phẩm thơ
 18 Thực hiện nguyên tắc vừa sức đối với tiết dạy trẻ đọc thuộc thơ diễn cảm 
phải chú ý: cô phải sử dụng phương pháp, biện pháp phù hợp với từng tiết học cụ 
thể gây hứng thú cho trẻ, chú ý sử dụng tác phẩm không quá dài, tránh lối nghĩ vừa 
tầm đơn giản hóa tác phẩm, không khách thể tư duy của trẻ. Và như vậy khi lựa 
chọn tác phẩm văn học cần dựa trên sự hứng thú và nhận thức của tư duy, đưa đến 
những cái mới, không nên đưa những cái quen thuộc.
 4. Kết quả ứng dụng của đề tài:
 Sau một thời gian điều tra nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng các phương 
pháp, biện pháp đã đề xuất nhằm dạy trẻ 4 – 5 tuổi đọc thuộc thơ diễn cảm. Với 
quyết tâm nỗ lực và tinh thần trách nhiệm cùng với sự quan tâm chỉ dẫn của ban 
giám hiệu, tập thể giáo viên trường mầm non Thị Trấn Văn Giang, cùng với sự kết 
hợp giữa gia đình và nhà trường, cùng giáo viên đứng lớp đã giúp đỡ tôi hoàn 
thành đề tài và thực hiện mục đích, nhiệm vụ đặt ra trong đề tài và thu được kết 
quả như sau:
 BẢNG ĐÁNH GIÁ THỰC NGHIỆM
 STT Mức độ Nhóm thực nghiệm Nhóm đối chứng
 biểu hiện Số trẻ Tính % Số trẻ Tính %
 1 Mức độ 1 9 39 5 22
 2 Mức độ 2 10 44 5 22
 3 Mức độ 3 3 13 10 43
 4 Mức độ 4 1 4 3 13
 Qua bảng tổng hợp trên tôi thấy những “Biện pháp dạy trẻ mẫu giáo 4 – 5 
tuổi đọc thuộc thơ diễn cảm” có tính khả thi, nếu những biện pháp này được áp 
dụng trên những địa bàn rộng thì kết quả đạt sẽ cao hơn.
 Từ những kết luận trên sát với nội dung đề tài nghiên cứu thành tựu kết quả 
 đạt được nhìn chung rất tốt. Số giáo viên xếp loại giỏi trong việc dạy thơ cho trẻ 
 đọc thuộc diễn cảm chiếm tỉ lệ cao (chiếm 80% trở lên). Số giáo viên nắm chắc 
 phương pháp dạy thơ cho trẻ đọc thuộc diễn cảm chiếm tỉ lệ 86 đến 90%.
 19 Chương IV: MỘT SỐ Ý KIẾN ĐÊ SUẤT:
 1. Đối với UBND xã Đồng Kỳ
 Đề nghị các cấp uỷ Đảng,UBND xã quan tâm hơn nữa và tích cực đầu tư 
trang thiết bị, cơ sở vật chất để phục vụ cho việc dạy và học của nhà trường. 
 2. Đối với cấp trên và phòng giáo dục:
 Tôi kính mong phòng giáo dục sẽ tổ chức cho chúng tôi nhiều những buổi 
chuyên đề về tác phẩm thơ ca, dự giờ của các trường trong huyện để chúng tôi 
được học hỏi những cái mới cái hay của các trường bạn. Từ đó kiến thức chuyên 
môn nghiệp vụ của chúng tôi được nâng cao, đảm bảo chất lượng giáo dục tốt 
nhất. Bên cạnh đó, tôi cũng xin kính mong phòng giáo dục sẽ tham mưu và quan 
tâm hơn nữa tới việc đầu tư các trang thiết bị dạy học cho trường chúng tôi.
 PHẦN III: KẾT LUẬN CHUNG
 Dạy trẻ đọc thuộc thơ diễn cảm đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc
hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ. Không những thế dạy trẻ đọc thơ diễn 
cảm giúp trẻ phát âm chuẩn, chính xác âm tiếng việt. Bên cạnh đó giúp trẻ mở 
rộng vốn từ, hiểu chính xác nghĩa của từ và sử dụng câu từ chính xác hơn. Bởi khi 
trẻ đọc thơ diễn cảm trẻ hiểu được những điều tốt lành trong thơ. Thơ gợi cảm xúc 
lành mạnh, mang tới những tình cảm cao đẹp, tạo dựng cho trẻ phong cách sống và 
gọi những liên tưởng độc đáo, thơ giúp trẻ nhận biết thế giới phong phú với các 
mối quan hệ. Đọc thuộc thơ diễn cảm còn góp phần giáo dục thẩm mĩ và bồi 
dưỡng vốn ngôn ngữ nghệ thuật cho trẻ. Bởi ngay từ khi nằm trong nôi, được tắm 
trong những lời hát ru của bà, của mẹ trẻ đã được sống trong một thế giới tràn 
ngập những lời ru, điệu ngâm, để lại trong óc của các em những ấn tượng đầu tiên 
về nhạc điệu, nhịp điệu Tiếng hát ru yêu thương của bà của mẹ là nguồn nước 
trong lành tưới mát tâm hồn trẻ. Trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ 4-5 tuổi nói riêng, 
đang ở độ tuổi thích khám phá những sự vật hiện tượng xung quanh. Trẻ thường 
đặt câu hỏi: Tại sao? Cái gì đây? Vì sao lại thế?... Điều đó cho thấy trẻ đã có bước 
phát triển mới về ngôn từ, vốn từ phong phú đa dạng. Như vậy việc dạy trẻ đọc 
thuộc thơ diễn cảm là vấn đề quan trọng và cấp thiết, điều này cho thấy giáo viên 
biết sử dụng các biện pháp nhằm rèn luyện kĩ năng cho trẻ là rất quan trọng.
 20