Một số biện pháp nâng cao hiệu qủa rèn kỹ năng sống về tính tự lập cho trẻ mẫu giáo 5-6 Tuổi

 PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN YÊN THẾ 
 TRƯỜNG MẦM NON CANH NẬU 
 BÁO CÁO BIỆN PHÁP 
 THAM DỰ HỘI THI GIÁO VIÊN DẠY GIỎI CẤP HUYỆN 
 CHU KỲ 2022-2024 
Tên biện pháp: “Một số biện pháp nâng cao hiệu qủa rèn kỹ năng 
 sống về tính tự lập cho trẻ mẫu giáo 5-6 Tuổi” 
 Họ và tên: Lương Thị Hòa 
 Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm 
 Đối tượng giảng dạy: Mẫu giáo 5-6 tuổi 
 Chức vụ: Giáo viên 
 Canh Nậu, ngày 06 tháng 3 năm 2023 
 2 
 BIỆN PHÁP 
 THAM DỰ HỘI THI GIÁO VIÊN DẠY GIỎI CẤP HUYỆN 
 CHU KỲ 2022-2024 
 1. Lý do hình thành biện pháp 
 Rèn kỹ năng sống cho trẻ là một nhiệm vụ cần thiết của gia đình và nhà 
trường, trong việc hình thành nhân cách của trẻ. Trẻ có kỹ năng sống tốt khi ra 
xã hội trẻ tự tin, làm việc hiệu quả và trở thành người có ích. Vì vậy rèn trẻ kỹ 
năng sống có tính tự lập sẽ giúp trẻ gắn kết những mối quan hệ, góp phần nâng 
cao giá trị của bản thân, phát triển nhận thức và các kỹ năng tốt hơn. Bởi vì tính 
tự lập là nền tảng của những phẩm chất tốt sau này như: Tinh thần trách nhiệm, 
tính kỷ luật, khả năng sáng tạo, khám phá Để trẻ có thể có những kỹ năng 
thành thạo, quen thuộc và trẻ sẽ tự làm chứ không cần đến sự giúp đỡ của người 
lớn thì phải rèn cho trẻ có tính tự lập ngay từ lứa tuổi mầm non. 
 Tính tự lập là một phẩm chất vô cùng quan trọng trong quá trình phát 
triển và hoàn thiện nhân cách của con người nói chung và của trẻ mầm non nói 
riêng. Khi trẻ tự lập, bé sẽ dễ dàng thích ứng với những điều kiện, hoàn cảnh 
thay đổi Trẻ sẽ không gặp khó khăn trong sinh hoạt, không phụ thuộc vào 
người khác mà tự mình có thể làm được. 
 Thực tế hiện nay ta thấy, nhiều gia đình nuông chiều bao bọc con quá 
mức chỉ biết cho con hưởng thụ, chưa quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng sống 
cho trẻ, có nhiều sai lầm về giáo dục nói chung và giáo dục tính tự lập cho trẻ 
nói riêng. Việc dậy trẻ có tính tự lập sẽ giúp trẻ tự biết suy nghĩ, biết tư duy để 
tự biết lựa chọn cách làm, việc làm đúng để tự lập cho bản thân từ nhỏ như: Tự 
mặc quần áo, tự đi giày dép, tự vệ sinh cá nhân hay tự bảo vệ bản thân và hỗ trợ 
người khác Điều này sẽ nâng cao sự hiểu biết của trẻ, giúp trẻ rèn luyện khả 
năng ghi nhớ, tư duy, tưởng tượng 
 Với mục tiêu giáo dục trẻ theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm như hiện 
nay, chúng ta sẽ làm gì để hình thành và phát triển tính tự lập cho trẻ mầm non 
nói chung và trẻ 5 tuổi nói riêng một cách tốt nhất. Tôi nhận thấy trẻ lớp tôi phụ 
trách trẻ còn rất hạn chế về tính tự giác, còn nhiều trẻ chưa có tính tự lập. Chính 
từ những băn khăn, trăn trở đó, tôi đã tìm tòi nghiên cứu và áp dụng đề tài: “Một 
số biện pháp nâng cao hiệu quả rèn kỹ năng sống về tính tự lập cho trẻ mẫu 
giáo 5-6 tuổi”. 3 
 2. Thực trạng công tác tổ chức nội dung/nhiệm vụ mà giáo viên lựa 
 chọn để giải quyết vấn đề 
 2.1. Ưu điểm 
 Nhà trường luôn quan tâm đầu tư nâng cấp tu sửa cơ sở vật chất, tạo cảnh 
quan môi trường đảm bảo an toàn cho trẻ. Ban giám hiệu nhà trường luôn quan 
tâm chỉ đạo các lớp thực hiện các chuyên đề giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. 
Hàng năm tổ chức tốt các buổi trải nghiệm cho trẻ, kết hợp với phụ huynh cùng 
thực hiện. 
 Giáo viên có chuyên môn nghiệp vụ sư phạm mầm non nắm bắt được tâm 
lý trẻ 5-6 tuổi. 
 Trẻ đi học chuyên cần nên đảm bảo quá trình dạy và học của cô và trò 
theo chương trình giáo dục mầm non. 
 2.2. Hạn chế và nguyên nhân: 
 - Giáo viên 
 Giáo viên chưa chú trọng thường xuyên đến việc rèn kỹ năng sống về tính 
tự lập cho trẻ qua các hoạt động hàng ngày. Chưa có quan tâm khích lệ, rèn tính 
tự lập hiệu quả cho trẻ. 
 Nguyên nhân: Do giáo viên chỉ quan tâm nặng về cung cấp kiến thức của 
các hoạt động học, chưa đi sâu về rèn kỹ năng sống tính tự lập cho trẻ, đặc biệt 
là kỹ năng hỗ trợ và tự bảo vệ bản thân. 
 - Trẻ em 
 Trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn tự tin, kỹ năng sống còn hạn chế, chưa 
chủ động thực hiện công việc tự phục vụ, vệ sinh cá nhân hay những công việc 
vừa sức một cách chủ động tự giác, còn ỷ lại vào sự giúp đỡ của bạn và người 
lớn. 
 Nguyên nhân: Do nhiều gia đình còn nuông chiều con, hay làm hộ trẻ nên 
trẻ chưa có tính tự lập cao, mặt khác gia đình trẻ ở nông thôn ít va chạm giao 
tiếp nên trẻ còn nhút nhát. 
 - Phụ huynh (cha mẹ/người chăm sóc trẻ) 
 Phụ huynh chưa quan tâm rèn kỹ năng sống để trẻ có tính tự lập mà chỉ 
quan tâm đến việc trẻ học chữ cái và chữ số. 
 Nguyên nhân: Phụ huynh chưa hiểu được vai trò, sự cần thiết của việc rèn 
luyện kỹ năng sống tính tự lập đối với sự phát triển của trẻ. 4 
 - Cơ sở GDMN 
 Xây dựng nội dung chương trình khung chưa đi sâu vào mục tiêu, kết quả 
mong đợi của việc rèn kỹ năng sống cho trẻ. 
 Nguyên nhân: Do chỉ chú trọng đến nội dung, mục tiêu các hoạt động học, 
chưa đi sâu chỉ đạo đến mục tiêu phát triển tình cảm xã hội rèn kỹ năng sống 
cho trẻ. 
 3. Biện pháp: 
3.1: Biện pháp 1: Rèn cho trẻ một số kỹ năng về chăm sóc bản thân, giữ gìn 
vệ sinh cá nhân, hỗ trợ giúp đỡ người khác, tự bảo vệ bản thân trong các 
hoạt động, mọi lúc, mọi nơi để giúp trẻ có tính tự lập. 
 3.1.1. Nội dung biện pháp: 
 - Tạo nội quy lớp học rèn tính tự lập cho trẻ. 
 - Tăng cường rèn một số kỹ năng để trẻ tự lập về chăm sóc bản thân, giữ 
gìn vệ sinh cá nhân, hỗ trợ giúp đỡ người khác, tự bảo vệ bản thân. 
 3.1.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp 
 - Tạo nội quy lớp học rèn tính tự lập cho trẻ. 
 Để trẻ có nền nếp, ý thức tổ chức kỷ luật thì việc rèn nền nếp cho trẻ là 
một nhiệm vụ vô cùng cần thiết, vì với trẻ mầm non thường hiếu động, chưa có 
ý thức nên cần phải rèn trẻ có nền nếp tuân thủ theo nội quy của lớp học đó cũng 
chính là rèn tính tự lập cho trẻ. 
 + Nội quy lớp học để giúp trẻ có tính tự lập tôi quy định với trẻ ở lớp: Vị 
trí giá góc để xếp giầy dép; tủ đựng đồ dùng cá nhân ngăn của từng trẻ; khu vực 
vệ sinh tiểu tiện nam nữ; khu vực rửa tay rửa mặt; vị trí cất bàn ghế, đồ dùng đồ 
chơi các góc... hàng ngày tôi theo dõi xem trẻ thực hiện đúng nội quy của lớp 
chưa để có biện pháp rèn riêng cho từng trẻ để trẻ quen với nền nếp, có tính tự 
lập tốt. 5 
Một số hình ảnh quy định nội quy của lớp 6 
 - Tăng cường rèn một số kỹ năng về chăm sóc bản thân, kỹ năng giữ gìn 
vệ sinh cá nhân, hỗ trợ giúp đỡ người khác trong các hoạt động, mọi lúc, mọi 
nơi để giúp trẻ có tính tự lập. 
 + Rèn trẻ kỹ năng tự chăm sóc bản thân: (Trẻ nên biết tự dọn dẹp đồ chơi, 
tự thay quần áo, gấp quần áo, tự đeo giấy dép, tự đánh răng, chải tóc, tự ngủ, tự 
ăn ) 
 + Rèn trẻ kỹ năng giữ gìn vệ sinh: Trẻ biết tự rửa tay, lau mặt. Trẻ nên 
biết đi vệ sinh đúng nơi quy định, xả nước sau khi đi vệ sinh, bỏ rác đúng nơi 
quy định 
 + Rèn cho trẻ kỹ năng hỗ trợ, giúp đỡ người khác (Giúp bố mẹ quét nhà, 
quét sân, nhặt rau, trông em...) 
 + Rèn trẻ kỹ năng tự lập biết bảo vệ bản thân: (ứng xử khi người lạ tiếp 
cận, phòng tránh trước tình huống bắt cóc, một số nguy hiểm tránh xa ao hồ, 
điện nước, không leo trèo cao...) 
 Với các nhóm kỹ năng trên tôi thường rèn trẻ trong các hoạt động trong 
ngày, mọi nơi mọi lúc như: 
 Giờ đón và trả trẻ: Tôi yêu cầu trẻ cất đồ dùng cá nhân vào đúng ngăn 
theo ký hiệu của mình vào tủ đựng đồ dùng cá nhân, xếp dép lên giá, tự lấy đồ 
dùng cá nhân kiểm tra xem đủ chưa trước khi về. Từ đó trẻ quen có tính tự lập 
bản thân với việc tự lấy và cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định. 
 7 
 Hình ảnh trẻ tự lấy và cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định 
 Trong giờ vui chơi tôi cho trẻ tự lấy đồ dùng, đồ chơi ra chơi, chơi xong 
tự cất đồ dùng vào góc theo quy định của mỗi góc, rèn trẻ kỹ năng trong khi 
chơi trẻ hỗ trợ giúp đỡ bạn cùng chơi từ đó hình thành ở trẻ thêm kỹ năng hỗ trợ 
người khác. 
 Trong giờ học tùy theo nội dung mỗi đề tài tôi yêu cầu trẻ tự lấy đồ dùng 
học tập, đồ chơi để sử dụng như: 
 Ví dụ: Trong giờ Khám phá khoa học về chủ đề bản thân “Quần áo của 
bé” qua đề tài tôi rèn cho trẻ biết tự mặc quần áo và gấp quần áo để vào ba lô. 
Qua đó rèn cho trẻ có tính tự lập tự mặc quần áo, gấp quần áo gọn gàng, tự thay 
quần áo. 8 
Hình ảnh trẻ tự gấp quần áo, mặc quần áo 9 
 Ví dụ: Với đề tài "Đôi giầy xinh" tôi rèn cho trẻ biết tự đeo giầy, cởi giầy 
để vào giá quy định. Rèn cho trẻ tự đeo giầy dép không cần sự hỗ trợ của người 
khác. 
 Hình ảnh trẻ tự đeo giầy dép 
 Ví dụ: trong giờ phát triển vận động "Chạy nhanh" tôi yêu cầu trẻ tự đeo 
giầy, chỉnh sửa quần áo gọn gàng trước khi ra sân. Như vậy trẻ tự chuẩn bị đồ 
dùng, trang phục cho mình mà không cần sự giúp đỡ của cô. 
 Hình ảnh trẻ tự chuẩn bị trang phục, giầy trước khi ra sân 10 
 Trong giờ ăn trưa: rèn cho trẻ kỹ năng tự kê bàn ghế, tự rửa tay, mặt trước 
khi ăn, tự ăn hết xuất của mình, ăn xong rửa tay, lau miệng, cất bàn ghế vào nơi 
quy định, khuyến khích trẻ nhặt cơm rơi vãi vào đĩa... Cứ như vậy thành nếp 
quen cho trẻ đến giờ ăn trẻ tự giác kê bàn, vệ sinh tay và dọn dẹp bàn ghế, rửa 
tay sau khi ăn. 
 Hình ảnh trẻ vệ sinh cá nhân, kê bàn ăn 11 
 Trong giờ ngủ: Rèn cho trẻ tự lấy và cất gối, nằm ngủ đúng vị trí của 
mình, khi ngủ dậy tự cất gối vào tủ, tự rửa mặt, chải tóc. 
 Hình ảnh trẻ tự chải tóc 12 
 Giờ lao động: Rèn cho trẻ tính tự giác nhặt rác để vào thùng rác, từ đó khi 
thấy rác trẻ chủ động tự nhặt rác vệ sinh môi trường, rèn trẻ cách chăm sóc vườn 
hoa cây cảnh và khi lao động xong trẻ tự giác rửa tay... Từ đó hàng ngày trẻ sẽ 
tự chăm sóc tưới cây. 
 Hình ảnh trẻ tự nhặt rác vào thùng rác 13 
 Trong sinh hoạt hàng ngày rèn trẻ có thói quen đi vệ sinh vặn nước nhỏ 
tiết kiệm nước, khi đi vệ sinh xong tự xả nước, vệ sinh tay... Đó là dạy trẻ kỹ 
năng tự lập giữ gìn vệ sinh, biết tiết kiệm điện nước. 
 Hình ảnh trẻ tự vặn vòi xả nước, rửa tay 
 Dạy trẻ kỹ năng tự lập biết phòng tránh một số tình huống nguy hiểm để 
tự lập bảo vệ bản thân: 
 Ví dụ: Cho trẻ xem vi deo về một số tình huống nguy hiểm để trẻ nhận 
biết, tự phòng tránh nguy hiểm tự lập bảo vệ bản thân hoặc qua giờ Khám phá 
khoa học chủ đề: Nước hiện tượng tự nhiên "Các nguồn nước" qua đó giáo dục 
trẻ tránh xa ao hồ, sông suối để không sảy ra đuối nước, thông qua các tình 
huống trải nghiệm "Người lạ đến nhà" "Người lạ cho kẹo" con sẽ làm gì?... 14 
 Hình ảnh trẻ xem video để tự bảo vệ bản thân 
 Luôn nhắc nhở khuyến khích trẻ biết giúp đỡ bố mẹ những việc nhỏ vừa 
sức: Nhặt rau, quét nhà, trông em, cho em ăn... Giao nhiệm vụ cho trẻ tự làm 
việc vừa sức của mình khi ở nhà giúp bố mẹ và hôm sau lên lớp kể cho cô và 
bạn cùng nghe. 15 
Một số hình ảnh trẻ giúp cha mẹ công việc ở nhà 
 16 
Một số hình ảnh trẻ giúp cha mẹ nhặt rau 17 
 Ví dụ: Qua bài thơ "Bé quét nhà" tôi giáo dục trẻ về nhà giúp bố mẹ quét 
nhà, quét sân, làm những việc nhỏ giúp cha mẹ, từ đó hình thành ở trẻ tính tự lập 
biết giúp đỡ người khác. 
 Qua quá trình rèn cho trẻ các kỹ năng thường xuyên như vậy sẽ giúp trẻ 
có tính chủ động, tự lập phục vụ bản thân mà không cần sự nhắc nhở giúp đỡ 
của người khác, từ đó sẽ phát triển ở trẻ các kỹ năng xã hội trẻ sẽ dễ dàng thích 
ứng với những điều kiện, hoàn cảnh thay đổi Trẻ sẽ không gặp khó khăn trong 
sinh hoạt, không phụ thuộc vào người khác mà tự mình có thể làm được. 
 3.1.3. Kết quả áp dụng biện pháp 
 - Đối với giáo viên: 
 Xây dựng được nội quy và hướng dẫn trẻ thực hiện tốt nội quy và rèn các 
kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, giáo viên nhàn hơn không mất nhiều thời gian để 
chuẩn bị cho các hoạt động cũng như sau khi kết thúc hoạt động, giáo viên 
không cần nói nhiều hay nhắc nhở trẻ nhiều, các giờ hoạt hoạt động kết quả 
thành công hơn. 
 - Đối với trẻ: 
 Kết quả 
 Tỷ lệ 
 Trước khi áp Sau khi áp 
 TT Nội dung đánh giá tăng(+), 
 dung biện dụng biện 
 giảm(-) sau 
 pháp pháp 
 khi áp dụng 
 Trẻ thực hiện tốt nội quy của 
 1 9/24=37,5 % 24/24=100 % + 62,5 % 
 lớp. 
 Trẻ biết tự chăm sóc bản thân: 
 Biết tự dọn dẹp đồ chơi, tự thay 
 2 quần áo, gấp quần áo, tự đeo 8/24=33,3 % 22/24=91,7 % + 58,8 % 
 giầy dép, tự đánh răng, chải 
 tóc,... 
 Trẻ biết tự lập giữ gìn vệ 
 sinh: trẻ biết tự rửa tay, lau 
 mặt, biết đi vệ sinh đúng 
 3 9/24=37,5 % 24/24=100 % + 62,5 % 
 nơi quy định, xả nước sau khi 
 đi vệ sinh, bỏ rác đúng nơi quy 
 định 18 
 Trẻ biết tự lập hỗ trợ, giúp đỡ 
 người khác: giúp bố mẹ quét 
 4 8/24=33,3 % 22/24=91,7 % + 58,4 % 
 nhà, quét sân, nhặt rau, trông 
 em... 
 Trẻ tự lập biết bảo vệ bản thân: 
 ứng xử khi người lạ tiếp cận, 
 phòng tránh trước tình huống 
 5 10/24=41,7 % 24/24=100 % + 58,3 % 
 bắt cóc, thất lạc, một số nguy 
 hiểm tránh xa ao hồ, điện nước, 
 không leo trèo cao... 
 3.2: Biện pháp 2: Kiểm tra, động viên, khuyến khích trẻ kịp thời giúp 
trẻ mạnh dạn tự tin, tích cực tự lập. 
 3.2.1.Nội dung biện pháp: 
 - Thường xuyên theo dõi kiểm tra việc thực hiện các nhóm kỹ năng tự lập 
của trẻ xem trẻ có thực hiện không, thực hiện ở mức độ nào? 
 - Tuyên dương, động viên trẻ kịp thời những trẻ thực hiện tốt. 
 3.2.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp 
 Thường xuyên cùng trẻ, đồng thời kiểm tra, bao quát trẻ hàng ngày, trong 
khi trẻ thực hiện các hoạt động. Từ đó kịp thời uốn nắn những hành vi, thói quen 
chưa đúng của trẻ, giúp trẻ chú ý tự mình làm tốt hơn. 
 Khuyến khích trẻ tự kiểm tra việc thực hiện hành động kỹ năng tự lập của 
mình và của bạn, kiểm tra bạn có thực hiện tốt việc tự vệ sinh cá nhân, chăm sóc 
bản thân, tự bảo vệ bản thân, hay biết hỗ trợ giúp đỡ bạn không, từ đó trẻ có ý 
thức thi đua thực hiện tự chủ động, tự lập hơn, trẻ sẽ mạnh dạn tự tin hơn để 
được khen. 
 Trẻ mầm non rất thích được khen và không muốn bị chê, nên tôi khêu gợi 
lòng tự hào đúng lúc, đúng chỗ để hình thành ở trẻ những hành vi đúng, những 
phẩm chất tốt đẹp, khen thưởng kịp thời. Việc khen ngợi cần được thường xuyên 
đúng lúc sẽ phát huy được tính tích cực tự lập ở trẻ, khen ngợi trẻ bằng những 
lời động viên tích cực sẽ khích lệ khi trẻ làm tốt việc tốt hơn, hãy tỏ thái độ tán 
thưởng nhiệt tình để khơi gợi lòng tự tin cho trẻ, tránh thái độ chê bai khi trẻ làm 
không tự giác tự lập. 
 Khi trẻ làm được bất cứ việc gì tốt, tôi sẽ chụp lại hình ảnh của trẻ, hoặc 
có thể nhờ gia đình của trẻ chụp lại những bức ảnh mà trẻ đã làm công việc ở 19 
nhà của mình. Qua những bức ảnh đó, cô có thể giới thiệu với các trẻ khác, 
tuyên dương và khen ngợi trẻ về những kĩ năng mà trẻ đã tự làm. Trẻ sẽ cảm 
thấy tự hào khi được nhìn thấy những hình ảnh về công việc mình đã làm và cố 
gắng phấn đấu và tự giác hơn khi làm những việc khác. 
 Hình ảnh việc làm của trẻ trong ngày 
 + Khi thấy trẻ thực hiện tốt kỹ năng tự lập tôi khen ngợi động viên trẻ kịp 
thời, có thể khen ngay trong lúc trẻ thực hiện. Đối với những trẻ làm chưa tốt cô 
cũng không nên tỏ thái độ quá nghiêm khắc hoặc quát mắng trẻ, thay vào đó cô 
nên nhẹ nhàng, động viên trẻ để lần sau trẻ sẽ cố gắng thực hiện tốt hơn. 
 + Trong giờ nêu gương cuối ngày, tôi lấy gương trẻ luôn thực hiện tốt tự vệ 
sinh cá nhân, chăm sóc bản thân, tự bảo vệ bản thân, hay biết hỗ trợ giúp đỡ bạn, 
động viên trẻ được tặng cờ. 20 
 Hình ảnh trẻ được tặng cờ 
 + Tôi thường dành nhiều thời gian hơn để chú ý đến những cháu cá biệt để 
có biện pháp giáo dục phù hợp, động viên khen thưởng đúng lúc đồng thời cũng 
sửa sai kịp thời cho trẻ nhằm kích thích những việc làm tốt, hình thành kỹ năng 
tự lập để trẻ mạnh dạn, tự tin. 
 3.2.3. Kết quả áp dụng biện pháp 
 - Đối với giáo viên: