Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 3-4 tuổi

 MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG TỰ PHỤC VỤ
 CHO TRẺ 3 - 4 TUỔI
 I. ĐẶT VẤN ĐỀ
 1. Lý do chọn đề tài.
 “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”
 Đây không chỉ là tựa đề của một bài hát thiếu nhi mà còn là thông điệp nhắc 
nhỡ chúng ta mỗi trẻ em sinh ra đều có quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng, bảo vệ, 
tồn tại và phát triển vì trẻ em là nguồn hạnh phúc của mỗi gia đình, là chủ nhân 
tương lai của đất nước, lớp kế thừa sự nghiệp của cha anh, gánh vác mọi công việc 
xây dựng và bảo vệ tổ quốc- xã hội chủ nghĩa. Trẻ em là dự nguồn tương lai tươi 
sáng thì ngay từ tuổi ấu thơ trẻ phải được hưởng nền giáo dục phù hợp, hiện đại 
toàn diện về mọi mặt: Đức, Trí, Thể, Mỹ. Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên 
nhưng mang lại nền tảng rất quan trọng đối với việc giáo dục sau này. Tuy nhiên 
trẻ em mới sinh ra đều chưa có kỹ năng tự phục vụ mà đó lả kết quả của quá trình 
rèn luyện và giáo dục. Ở lứa tuổi mầm non đặc biệt trẻ 3-4 tuổi nếu không biết uốn 
nắn trẻ không đến nơi thì sẽ khó khăn cho các bậc học sau này. Tự phục vụ bản 
thân là một trong những kỹ được rèn luyện từ khi còn nhỏ. Mặc dù đây là một công 
việc rất khó khăn nhưng rất quan trọng. Chính vì vậy người lớn chúng ta cần phải 
rèn luyện cho trẻ những thói quen tốt ngay từ nhỏ. Như ông bà nói “Dạy trẻ từ 
thuở còn thơ”. Dưới sự tác động của người lớn những năm thứ 3, thứ 4 nếu được 
sự hướng dẫn của người lớn, trẻ có thể nắm được một số kỹ năng tự phục vụ đơn 
giản (Tự xúc cơm, rửa tay, tự rửa mặt, giữ gìn quần áo sạch sẽ, biết cất đồ chơi 
đúng nơi quy định...). Chính vì vậy người lớn cần phải uốn nắn kỹ năng và thói 
quen ngay từ nhỏ, tránh để những lệch lạc sẽ trở thành thói quen khó sửa đổi. Cố 
nhân đã dạy: “ Tre non dẽ uốn” những câu nói của người đời khẳng định ý nghĩa to 
lớn của việc rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ngay từ lúc còn nhỏ. Kỹ năng tự 
 1 phục vụ rất quan trọng, giúp trẻ hoàn thiện mình một cách tốt nhất. Nó còn giúp trẻ 
có cơ hội trưởng thành khôn lớn trong cuộc sống.
 Nếu trẻ có tính tự phục vụ được hình thành sớm ảnh hưởng trực tiếp đến quá 
trình phát triển tâm lý, nhân cách tích cực trẻ. Trẻ mạnh dạng tự tin, trẻ có nhu cầu 
tự khẳng định xuất hiện, muốn tự làm một số công việc trong sinh hoạt hàng ngày 
từ đó giúp trẻ có kỹ năng chăm sóc cho bản thân mình như (tắm rửa, cởi quần áo, 
thu dọn đồ dùng, xúc cơm, tự uống nước...) mặc dù tính tự phục vụ ở lứa tuổi này 
còn mờ nhạt, chưa đầy đủ rõ ràng, nhưng nó là cơ sở, nền tảng rất quan trọng đối 
với sự phát triển của trẻ. Hành động tự phục vụ của trẻ được lặp đi lặp lại hàng 
ngày, các kỹ năng, kỹ xão tự phục vụ được trẻ lĩnh hội vững chắc, tạo điều kiện 
thuận lợi trẻ nắm được kinh nghiệm thực tế độc lập hành động. Qua đó trẻ ý thức 
được trách nhiệm lao động liên quan đến những nhu cầu sống hàng ngày. Giúp trẻ 
hình thành được tác phong nhanh nhẹn, tự giác biết giữ gìn sạch sẽ. Mặc khác trẻ 
hiểu được sự chăm sóc của cha mẹ nhiều hơn. Qua đó hướng tới sự phát triển toàn 
diện nhân cách cho trẻ.
 Theo góc độ tâm lý học, tính tự phục vụ được coi là tính cách vừa là phẩm 
chất ý chí của hoạt động cá nhân. Kỹ năng tự phục vụ được hình thành trong quá 
trình hoạt động và thể hiện mối quan hệ cá nhân với sự vật hiện tượng, với người 
khác với bản thân. Nó đặc trưng cho thái độ tự giác, tự tin, thể hiện khã năng của 
mình, tự đặt mục đích, nhiệm vụ, kế hoạch hành động, tự điều khiển bản thân, thể 
hiện sự nỗ lực cao về trí tuệ, thể lực trong quá trình hành động nhằm thỏa mãn nhu 
cầu bản thân và xã hội.
 Thực tế, tại trường MN Sen Hồng nhiều năm qua công tác việc giáo dục, rèn 
luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ đã được giáo viên trong trường thực hiện, nhưng 
chưa đi sâu, đi sát nên kết quả chưa cao, trẻ thường ỷ lại không muốn lao động, 
chưa có tính tự giác lao động. Đối với một số gia đình, cha mẹ còn nhiều thiếu sót 
sai lầm về giáo dục con tự tự phục vụ, phụ huynh cưng chiều con quá mức khiến 
 2 trẻ chỉ biết hưởng thụ, sau này trở thành trẻ ích kỹ, vụng về, thiếu tự tin trong cuộc 
sống.
 Là cô giáo MN đứng trước những khó khăn thách thức qua tìm tòi nghiên 
cứu, nhận thức sâu sắc hiểu được ý nghĩa vai trò quan trọng của việc rèn kỹ năng 
tự phục cho trẻ. Tôi là giáo viên được phân công giảng dạy trẻ 3-4 tuổi đã suy nghĩ 
làm thế nào để trẻ hứng thú với những việc tự phục vụ một cách tự nhiên không gò 
ép, say mê nơi trẻ, xuất phát từ những lý do trên giúp tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài: 
“Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 3-4 tuổi”.
 * Mục tiêu nghiên cứu sáng kiến này:
 Thực hiện thông tư số 51/2020/TT-BGDĐT, ngày 31 tháng 12 năm 2020 của 
Bộ Giáo Dục Đào Tạo về việc sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Chương trình 
Giáo dục mầm non. Thực hiện chủ đề năm học 2022– 2023 “Đoàn kết, nỗ lực vượt 
khó khăn, đổi mới sáng tạo, cũng cố, nâng cao chất lượng, các hoạt động giáo dục 
và đào tạo”. Nhằm đạt đươc mục tiêu giáo dục kỹ năng sống cho trẻ như: Trẻ tự 
rửa tay, đi vệ sinh, tự xúc cơm ăn, tự mặc quần áo Bản than tự tìm tòi nghiên cứu 
tìm ra biện pháp rèn cho trẻ biết tự làm để phục vụ bản thân. Tuyên truyền với phụ 
huynh phải kiên nhẫn chờ đợi trẻ không làm thay trẻ nữa qua đó kịp thời uốn nắng 
điều chỉnh hành vi không đúng của trẻ.
* Tổng quan thông tin về vấn đề nghiên cứu: 
 Thực hiện QĐ Số: 1677/QĐ-TTg, ngày 03 tháng 12 năm 2018 của Thủ 
tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án “Phát triển Giáo dục mầm non giai đoạn 
2018 - 2025” Về quy mô, mạng lưới trường lớp. Phát triển mạng lưới trường lớp 
mầm non, bảo đảm đến năm 2025, huy động được ít nhất là 35% trẻ em trong độ 
tuổi nhà trẻ, 95% trẻ em trong độ tuổi mẫu giáo được đến trường. Về chất lượng 
chăm sóc, giáo dục trẻ. Phấn đấu đến năm 2025, có 99,5% nhóm, lớp mầm non 
được học 2 buổi/ngày; duy trì tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng thể nhẹ cân giảm trung 
 3 bình 0,3%/năm, tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng thể thấp còi giảm trung bình 
0,2%/năm, tỷ lệ trẻ em thừa cân - béo phì được khống chế; 
 Thực hiện thông tư số 51/2020/TT-BGDĐ ngày 31 tháng 12 năm 2020 của 
Bộ Giáo Dục Đào tạo sửa đổi bổ sung một số nội dung của Chương trình Giáo dục 
mầm non. Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, 
tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách. Những 
công việc tự phục vụ bản thân như: Rửa tay, rửa mặt, đánh răng, xúc cơm bất cứ 
sự chăm sóc nào từ phía người lớn cũng phải tạo cơ hội để rèn luyện cho trẻ đặc 
biệt là giáo viên mầm non cô giáo nên hướng dẫn trẻ các thao tác đơn giản về kỹ 
năng tự phục vụ. Qua động tác lao động giúp trẻ thân thiện với nhau, tự tin hơn và 
hoạt động một cách tích cực. Hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng 
tâm sinh lí, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, rèn kỹ năng tự phục vụ ví 
như một phương tiện giáo dục toàn diện cho trẻ về các mặt: Thể chất, ngôn ngữ, 
tình cảm, thẩm mỹ, những kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và 
cũng cố kỹ năng lao động tự phục vụ góp phần quan trọng hình thành phát triển tối 
đa phẩm chất, nhân cách cho trẻ sau này, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học 
tiếp theo và cho việc học tập suốt đời. 
 2. Tính mới của đề tài.
 - Đề tài được áp dụng lần đầu tại lớp Mầm 2 trường mầm non Sen Hồng trong 
năm học 2022-2023.
 - Các phương pháp hình thức phù hợp với tình hình của lớp, trẻ trong độ tuổi 
3-4 tuổi. Vì trẻ ở độ tuổi 3-4 tuổi tâm hồn của trẻ như tờ giấy trắng, rất non nớt 
trong sáng dễ tiếp thu những cái tốt xấu từ bên ngoài. Nếu chúng ta không biết 
cách uốn nắn và dạy dỗ trẻ đúng cách thì sẽ gặp khó khăn cho các bậc học sau này. 
Chính vì thế người lớn cần phải rèn luyện cho trẻ những thói quen tốt cho trẻ ngay 
từ nhỏ. Bản thân tôi trong lớp luôn là người trực tiếp hướng dẫn giáo dục các kỹ 
 4 năng tự phục vụ, ngoài ra cô giáo còn kếp hợp với phụ huynh để có sự thống nhất 
về nội dung rèn luyện, giáo dục phù hợp. Đây cũng là điểm mới hoàn toàn trong đề 
tài này.
 - Hướng dẫn, giáo dục các kỹ năng tự phục vụ dạy trẻ trong các hoạt động 
trong ngày như: Giờ đón trẻ, hoạt động góc, ngoài trời, giờ ăn, ngủ vệ sinh, trả trẻ.
 II. NỘI DUNG
 1. Thực trạng của vấn đề
 Năm học 2022-2023 này tôi được nhà trường phân công phụ trách lớp Mầm 
2 thuộc nhóm lớp ( 3-4 tuổi). Lớp tôi có 2 giáo viên và 25 trẻ. 
 Trường mầm non Sen Hồng đóng tại địa bàn xã Ninh Thanh lợi, huyện 
Hồng Dân, Bạc Liêu. Cơ sở vật chất của lớp được ban giám hiệu trường trang bị 
đầy đủ, phòng học được xây dựng tương đối rộng rãi, trang thiết bị đồ dùng, đồ 
chơi tương đối đầy đủ đáp ứng nhu cầu vui chơi, học tập của con em trong địa bàn 
xã.
 Phụ huynh học sinh phần đông là con cán bộ, giáo viên, một số con em ở 
gần chợ xã chủ yếu buôn bán một số ít trẻ thuộc con nông dân, con dân tộc đời 
sống kinh tế còn gặp khó khăn, nhưng một số phụ huynh luôn sẵn sàng phối hợp 
tốt với nhà trường trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ. Phần lớn trẻ thuộc con một, 
được ông bà cha mẹ yêu thương nuông chìu nên phụ huynh làm thay cho tre những 
công việc đơn giản, hoặc trẻ không biết làm một số việc tự phục vụ như: rửa tay, 
mặt, mang dép, cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định...Tôi và đồng chí giáo viên 
trong lớp đều nhận thức được tầm quan trọng của việc tổ chức các hoạt động trong 
ngày của trẻ, đặc biệt là tổ chức rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 3-4 tuổi. Nên bản 
thân tôi đã nghiên cứu tìm tòi, học hỏi đưa ra một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục 
vụ cho trẻ 3-4 tuổi.
 Đối tượng nghiên cứu: Trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi lớp mầm 2 điểm Xẻo Gừa 
trường MN Sen Hồng năm học 2022-2023. Xuất phát từ tình hình thực tế của 
 5 trường, điều kiện của lớp và khả năng của mình. Trong quá trình tổ chức: “Một số 
biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 3-4 tuổi”, trong quá trình công tác bản 
thân tôi nhận thấy có những thuận lợi, khó khăn sau.
 1.Thuận lợi:
 - Lớp có 2 cô, có năng lực sư phạm, trình độ chuyên môn vững vàng, tinh 
thần học hỏi tìm tòi, tâm huyết yêu nghề, mến trẻ, tích cực học hỏi, chia sẻ rút kinh 
nghiệm cho bản thân. Đảm bảo thích ứng nhanh, kịp thời trong việc thay đổi kế 
hoạch theo tình hình mới.
 - Thành thạo công nghệ thông tin, có máy tính, điện thoại thông minh kết nối 
internet. 
 - Hai cô luôn gương mẫu cho trẻ làm theo giáo viên trong lớp kết hợp chặt 
chẽ việc rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ. Đơn giản nhất là trẻ biết cất đồ dùng 
cá nhân đúng tủ, đúng ngăn
 - Cơ sở vật chất trang thiết bị chăm sóc, giáo dục trẻ tương đối đầy đủ, ban 
giám hiệu nhà tường luôn tạo mọi điều kiện thuận lợi nhằm hỗ trợ, hướng dẫn kịp 
thời giáo viên dạy học trong tình hình mới.
 - Nhà trường có đầy đủ thiết bị máy móc như máy tính, tivi.... mạng Internet 
phục vụ cho công tác dạy học của trẻ, đáp ứng yêu cầu thực hiện kế hoạch nhà 
trường.
 - Bộ phận chuyên môn luôn đồng hành cùng giáo viên để hướng dẫn, xây 
dựng những nội dung hay, sáng tạo, phù hợp với trẻ trong tình hình hiện nay.
 - Phụ huynh luôn quan tâm, giúp đỡ nhiệt tình trong mọi hoạt động,có kiến 
thức nuôi dạy con khoa học. Đa số cha mẹ trẻ nhiệt tình chia sẽ với giáo viên về 
tình hình của trẻ khi ở nhà, luôn quan tâm đến trẻ giành nhiều thời gian cùng với 
giáo viên trong chăm sóc giáo dục trẻ. 60% trẻ lớp tôi đã được học qua lớp nhà trẻ 
nên có nề nếp tốt. Một số phụ huynh đã có nhận thức hơn về bậc học mầm non.
 6 2. Khó khăn
 Bên cạnh đó tôi cũng có một số khó khăn sau: Đồ dùng cá nhân đầy đủ xong 
một số loại chưa đẹp, bố trí sắp xếp các góc thực hành tính phục vụ cho trẻ chưa có 
khoa học, nhận thức một số trẻ còn chậm nên việc rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 
chưa đạt kết quả cao nhất. Nhiều cha mẹ trẻ thường bao bọc trẻ trong việc dạy con, 
chưa biết cách giáo dục con phù hợp còn luôn nuôn chiều, làm thay trẻ nên trẻ hay 
ỷ lại làm ảnh hưởng rất lớn trong việc rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ.
 Khi cô giáo dạy trẻ tự làm những công việc đơn giản, tự phục vụ thì có một 
số ít phụ huynh không vui, khi cho con đi học phải tự làm một số việc mà ở nhà 
được cha mẹ giúp đỡ hoăc làm thay thế những công việc của trẻ.
 Bảng khảo sát khi chưa áp dụng giải pháp
 Số trẻ khảo sát:
 Nội dung Đạt Tỉ lệ Chưa Tỉ lệ %
 % Đạt
Kỹ năng tự rửa tay, rửa mặt, vệ sinh răng miệng 10 25 10 68
Kỹ năng mặc quần áo, gấp quần áo 9 36 16 64
Kỹ năng cất đồ dùng cá nhân gọn gàng, cất đồ chơi 8 32 17 68
đúng nơi quy định
Kỹ năng chuẩn bị giờ ăn, ngủ, giờ học, chia màu, chia 9 36 16 64
muỗng, xếp bàn, ghế
Kỹ năng lao động tập thể 9 36 16 64
III. CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN: 
Biện pháp 1. Lựa chọn những kỹ năng tự phục vụ phù hợp với trẻ lứa tuổi 3-4
 7 tuổi: Lựa chọn những kỹ năng tự phục vụ cần dạy trẻ lứa tuổi này rất quan trọng. 
Chọn những nội dung đúng, phù hợp dạy trẻ sẽ mang lại hiệu quả cao, giúp trẻ có 
những kỹ năng tự phục vụ tốt. Nếu nội dung không phù hợp hoặc yêu cầu cao so 
với trẻ thì trẻ làm việc quá sức, ảnh hưởng đến sự phát triển thể lực ở trẻ. Đối với 
tâm sinh lý của trẻ 3 tuổi thì có rất nhiều kỹ năng mà trẻ cần phải biết trước, khi 
bước sang 4 tuổi. Thực tế nhiều nhà nghiên cứu cho thấy, kỹ năng tự phục vụ là 
một trong những kỹ năng rất quan trọng. Người lớn cần phải tạo cơ hội cho trẻ, rèn 
những kỹ năng tự phục vụ bản thân phù hợp với khã năng của trẻ. Lựa chọn những 
nội dung để rèn cho trẻ:
- Trẻ biết tự vệ sinh cá nhân khi được nhắc nhở như: Rửa tay, rửa mặt, vệ sinh 
răng miệng, đi giầy dép...
- Trẻ biết tự chăm sóc bản thân: Tự mặc, cởi quần áo, mặc quần áo, xếp quần 
áo, xếp nệm gối khi thức dậy. Trẻ biết cất đồ dùng cá nhân gọn gàng, cất đồ chơi 
đúng nơi quy định.
- Trẻ biết cùng bạn: Lấy và chia đồ dùng đồ chơi, chia muỗng, xếp ghế... Kỹ năng 
lao động tập thể như: nhặc lá rơi, tưới cây, nhặc rác, 
 Sau khi xác định được những kỹ năng tự phục vụ cần dạy trẻ ở lứa tuổi này em sẽ 
tiến hành khảo sát xem trẻ đã làm được những việc gì và đạt ở mức độ nào. Từ đó 
em đưa ra biện pháp để rèn trẻ một số kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, em nhận thấy 
cần chọn ra những việc dễ nhất để thực hiện là từ dễ đến khó. Việc rèn kỹ năng tự 
phục vụ cho trẻ cần có kế hoạch thực hiện thường xuyên, rèn từ từ không vội vàng. 
Cô giáo cần tôn trọng và động viên khuyến khích những việc trẻ làm được.
Biện pháp 2. Xây dựng, lồng ghép nội dung lao động tự phục vụ cho trẻ vào 
các hoạt động trong ngày:
 Đặc điểm tâm sinh lý trẻ mẫu giáo là tư duy trực quan hình tượng phát triển 
ghi nhớ có chủ định. Trong quá trình giáo dục trẻ cần phải hình thành ở trẻ kĩ năng 
và thói quen tự phục vụ, trẻ 3-4 tuổi đã có khả năng tự mình làm một số việc đơn 
 8 giản. Các bé cũng đã có ý thức được việc đó và mong muốn được làm giáo dục 
tính tự phục vụ cho trẻ bắt đầu từ thói quen tự lập, thói quen vệ sinh cá nhân đòi 
hỏi phải tác động đến trẻ một cách lâu dài. Vì vậy việc tập luyện thường xuyên các 
công việc tự phục vụ vừa sức cho trẻ là rất quan trọng và cần thiết. Trẻ chỉ tiếp thu, 
hứng thú tự nguyện làm những điều trẻ thích vì thế không nên yêu cầu trẻ phục 
tùng theo ý người lớn ngay sẽ không tạo điều kiện phát triển tính tự lập ở trẻ. 
 Không thể truyền thụ hàng loạt những việc làm qua những mệnh lệnh và câu 
nói. Tất cả những điều đó trẻ có thể hiểu ngay và quên ngay. Cô phải thật kiên trì 
dạy trẻ rèn cho trẻ các kĩ năng tự phục vụ với phương pháp cơ bản trình bày cách 
làm của từng động tác đơn giản vừa làm mẫu, vừa giải thích. Quá trình hướng dẫn 
cho trẻ có được thói quen tốt đòi hỏi giáo viên phải luôn củng cố, kiểm tra, nhắc 
nhở, nêu gương và rèn luyện hằng ngày. Nhận thức được vấn đề đó tôi lồng ghép 
nội dung lao động tự phục vụ vào trong các hoạt động trong ngày của trẻ một cách 
nhẹ nhàng, linh hoạt, gây hứng thú tự nguyện nhằm gieo vào lòng trẻ những thói 
quen tốt.
 Ví dụ: Cặp sách, nón dép, xếp ngăn nắp, chơi đồ chơi phải biết dọn dẹp, 
uống nước thì ca của trẻ úp xuống, gọn gàng Hoạt động lao động tự phục vụ là 
phải dạy trẻ ở mọi lúc, mọi nơi, uốn nắn, chỉnh hành vi cho trẻ một cách nhẹ 
nhàng, phù hợp.
*Hoạt động đón trả trẻ: 
 - Giờ đón trẻ: Cô ra đón trẻ ân cần niềm nở và quan sát nhắc nhở trẻ chào hỏi, 
hướng dẫn trẻ cất đồ dùng cá nhân một cách gọn gàng ngăn nắp. Cô chú ý tình 
hình sức khỏe và tâm trạng của trẻ. Một vài hoạt động cụ thể: Trẻ mang dép đến 
lớp nhưng không cất dép lên kệ. Cô nhắc trẻ với thái độ vui vẽ: Con lồng 2 chiếc 
dép của con vào nhau và tự cất lên kệ (Nếu trẻ không thực hiện cô có thể cùng làm 
với trẻ), như vậy trẻ sẽ cất lên kệ dép ngay.
 9 - Giờ trả trẻ: Trước khi về cô nhắc nhở trẻ kiểm tra các đồ dùng cá nhân để vào 
cặp gọn gàng, tự lấy cặp, mặc áo khoác, đeo khẫu trang...để chuẩn bị ra về. Cô 
không quên nhắc trẻ lấy đúng đồ dùng cá nhân của mình và về nhà cũng cất đồ 
dùng đúng quy định.
*Hoạt động học: Khi thực hiện tôi luôn nghiên cứu lồng ghép nội dung giáo dục 
các kĩ năng tự phục vụ vào các tiết học
 Ví dụ: Hoạt động: Văn học. Đề tài: Chuyện “ Quả trứng”. Chủ đề: Gia 
đình.
 Nội dung câu chuyện như sau: Cậu bé đang háo hức chờ mẹ bóc vỏ quả trứng 
cho ăn. Vừa cầm quả trứng lên thì chuông điện thoại reo, sau khi nghe điện thoại, 
người mẹ ra khỏi nhà, trước khi đi mẹ dặn cậu con trai “Con ở nhà và tự ăn trứng 
đi nhé mẹ có việc phải ra ngoài ngay bây giờ”. Đến trưa người mẹ trở về nhà và 
ngạc nhiên khi thấy quả trứng vẫn còn y nguyên trên bàn. Người mẹ hỏi con “Tai 
sao con không ăn trứng”, cậu bé mếu máo trả lời “con rất đói con rất muốn ăn 
nhưng chẳng có ai bóc cho con ăn cả mẹ ạ”. Người mẹ nhìn con ngỡ ngàng bối 
rối bà hiểu ra một điều gì đó.
+ Câu chuyện đã nhắc đến điều gì?
+ Qua câu chuyện này các con rút ra bài học gì?
 Qua câu chuyện này giáo dục trẻ biết tự phục vụ mình tất cả các việc muốn 
làm được thì trẻ phải học hỏi hằng ngày dần dần trở thành kĩ năng. Các bậc phụ 
huynh cũng tự rút ra bài học kinh nghiệm trong cách rèn kĩ năng tự phục vụ cho 
con mình.
 Trong hoạt động tạo hình trẻ biết chia vở cho bạn thông qua ký hiệu. Cô rèn 
cho trẻ tự lấy màu và lấy ghế ngồi vào bàn. 
 10 *Hoạt động lao động: Những buổi hoạt động lao động tôi lên kế hoạch vào thứ 
năm hàng tuần. Tôi lựa chọn những nội dung vừa sức với trẻ như: Cất dép lên kệ, 
xếp ghế, lau lá cây, nhặt lá rụng, tưới cây...
Giáo dục cho trẻ biết yêu lao động và làm việc có ích. Trẻ sẽ cảm thấy rất vui vẻ và 
tự hào về những gì trẻ làm được.
 Ví dụ: Cô cho trẻ quan sát sân trường.
*Hoạt động vệ sinh: Tôi đã rèn các kỹ năng tự phục vụ cho trẻ vào các buổi chiều 
hàng ngày nội dung liên quan đó là hoạt động vệ sinh. Khi trẻ thực hiện các thao 
tác lại, giáo viên quan sát gợi ý để trẻ tự mình tìm ra được những sai sót và có thể 
sửa chữa. Gợi ý trẻ tự nhận xét về mình, nhận xét của bạn trẻ sẽ hiểu thêm quy tắc 
sống, kỹ năng sống cần thiết. Tôi đã chọn những nội dung phù hợp với lứa tuổi tôi 
đang phụ trách như: Rửa tay, rửa mặt, súc miệng bằng nước muối loãng, chải 
đầu 
 Ví dụ: Rèn kĩ năng rửa tay cho trẻ.
 - Mục tiêu: Trẻ rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh và những lúc tay bẩn...
 - Tiến hành: Cô cùng trẻ trò chuyện về lợi ích của việc rửa tay. Cô hướng dẫn 
cho trẻ cách rửa tay. Khi rửa tay con phải vặn nước và rửa như thế nào khỏi bắn 
nước? và cho trẻ thực hành. Cô giáo dục trẻ biết giữ gìn vệ sinh cá nhân sạch sẽ và 
tiết kiệm nước.
 Khi trẻ đã có những kĩ năng làm những công việc tự phục vụ thì trẻ sẽ làm việc 
một cách tự tin hơn.
*Hoạt động vui chơi: Thông qua chơi trẻ được thực hành trải nghiệm, tự lựa chọn 
làm các công việc trẻ thích trong thực tế đáp ứng được nhu cầu của trẻ, trẻ tự được 
sáng tạo. Trong giờ chơi giáo viên cho trẻ biết sử dụng những đồ dùng sinh hoạt 
một cách gọn gàng khéo léo. 
 11 Ví dụ:Trong chủ đề Giao thông ở góc phân vai khi trẻ chơi trò chơi: “Cha mẹ 
chở con đi học” có thể gợi ý cho trẻ đội mũ bảo hiểm đúng cách và an toàn. Cứ 
như vậy trở thành thói quen trước khi ngồi trên xe máy là đội mũ bảo hiểm. Sau 
khi sử dụng xong trẻ biết cất mũ bảo hiểm vào đúng nơi quy định. Khi trẻ chơi cô 
bao quát động viên khen ngợi trẻ kịp thời gợi ý cho trẻ biết sử dụng các đồ dùng 
sinh hoạt. Nhờ việc lồng ghép kỹ năng tự phục vụ vào các hoạt động vui chơi dần 
dần sẽ hình thành những thói quen tốt cho trẻ.
*Chuẩn bị giờ ăn:
- Trẻ biết phụ cô xếp bàn ghế, chia muỗng vào tô, mang tô vào để trên bàn. Khi ăn, 
trẻ biết tự xúc ăn, nhặt cơm rơi bỏ vào dĩa đựng thức ăn thừa, ăn xong tự dẹp tô, để 
ghế vào vị trí cũ, tự rữa tay, đánh răng...
* Chuẩn bị ngủ trưa, sau giờ ngủ:
 - Trẻ biết cùng cô lấy nệm, trải nệm, xếp gối, khi thức dậy trẻ tự cuốn nệm để vào 
đúng nơi quy định, trẻ tự đánh răng, thay quần áo...
Biện pháp 3: Tạo môi trường hướng dẫn cho trẻ thực hành rèn giáo dục kỹ 
năng tự phục vụ cho trẻ:
 Để tạo cho trẻ có không gian nhất định để thỏa mãn nhu cầu của trẻ được thực 
hành, trải nghiệm để trẻ tự khẳng định bản thân, giáo dục rèn kỹ năng tự phục vụ 
cho trẻ. Tôi đã cùng giáo viên trong lớp tận dụng mọi không gian trong và ngoài 
lớp học, để bố trí sắp xếp các khu vực trải nghiệm thành kỹ năng tự phục vụ cho 
trẻ. 
 Ví dụ:Chúng tôi đã xây dựng góc khám phá như kỹ năng tự rót nước uống, tự 
mang tháo dép, cất cặp đúng vào nơi quy định, kỹ năng mặc xếp quần áo.
 Nhà vệ sinh thì phải trang bị đầy đủ đồ dùng vệ sinh, nước rửa tay, xà phòng 
để trẻ được thực hành rửa tay, đi vệ sinh cá nhân, rửa tay, rửa mặt. Chuẩn bị đầy đủ 
đồ dùng dụng cụ để trẻ được vui chơi thao tác ở các góc theo cách thức: “học bằng 
 12 chơi, chơi mà học”. Trẻ sẽ rèn được tính tự lập, biết tự phục vụ bản thân và trở nên 
ngăn nắp nề nếp hơn. 
 Để thực hành rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ không phải việc một sớm một 
chiều mà phải là một quá trình rèn luyện thường xuyên, đồng thời phải rèn luyện 
và giáo dục đúng cách đúng thời điểm và phải phù hợp với khã năng của trẻ thì 
mới đạt kết quả tốt nhất. 
 Biện pháp 4: Phối hợp với cha mẹ trẻ:
 Tuyên truyền phối hợp với phụ huynh cách dạy trẻ kỹ năng tự phục vụ trong 
gia đình.
 Tôi tuyên truyền đến các bậc phụ huynh giờ đón trả trẻ về nội dung rèn kỹ 
năng tự phục vụ cho trẻ. Vì bố mẹ là những người làm gương quan trọng nhất của 
con cái. Nhưng bên cạnh đó có nhiều phụ huynh đã vô tình bỏ qua những cơ hội 
đơn giản và thuận lợi hằng ngày để hướng dẫn con những điều này ở một nơi khác 
với những người xa lạ.
 Việc phối hợp với phụ huynh có ý nghĩa rất quan trọng trong việc rèn kỹ năng 
tự phục vụ cho trẻ để giúp các kĩ năng mà trẻ được dạy ở lớp được rèn luyện và 
thực hành ngay tại nhà là điều vô cùng cần thiết. Tuyên truyền cho phụ huynh thấy 
rằng nên cân bằng giữa việc nuôi dưỡng và khuyến khích sự độc lập để trẻ khám 
phá và trải nghiệm giúp trẻ tự tin hơn trong cuộc sống. Thường thì phụ huynh thấy 
trẻ tiếp xúc với một việc làm mới mẻ thường sợ trẻ không làm được. Trong số các 
nguyên nhân trẻ không làm những công việc tự phục vụ là do phụ huynh không 
hướng dẫn trẻ làm và thường làm hộ trẻ. Nhiều phụ huynh vì quá yêu thương bao 
bọc trẻ làm hết hộ trẻ mà không biết rằng điều đó vô tình dẫn đến việc trẻ thiếu hụt 
không biết cách tự phục vụ bản thân. Do đó trẻ thường hay ỷ lại nên việc rèn trẻ 
gặp rất nhiều khó khăn. Cô nên trao đổi với phụ huynh về lợi ích của việc rèn kĩ 
 13 năng tự phục vụ để phụ huynh nắm được nội dung, phương pháp hướng dẫn trẻ rèn 
kĩ năng tự phục vụ từ đó cô phối hợp cùng với phụ huynh rèn trẻ.
 Ví dụ: Ngay từ đầu năm học tôi đã phổ biến nội dung trọng tâm của lớp đi 
sâu vào việc rèn kĩ năng tự phục vụ cho trẻ trong cuộc họp phụ huynh. Trẻ biết làm 
những việc nhỏ tôi đã phân tích cho phụ huynh thấy rằng việc nhỏ đó hoàn toàn 
phù hợp với trẻ với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ và trẻ có thể làm được. Nắm được 
đặc điểm tâm sinh lý trẻ phụ huynh nên giao nhiệm vụ cho trẻ hình thành nên tính 
tự giác độc lập qua đó nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ. Để làm tốt điều 
đó thì phụ huynh phải gương mẫu cho trẻ, ở nhà đò dùng cất gọn gàng ngăn nắp. 
Khi đưa con đi học thì cho trẻ rửa mặt mũi chan tay sạch sẽ, đầu tóc quần áo gọn 
gàng. Đề nghị phụ huynh đưa con đi học đưa con đến tận tay cô giáo. Ngoài ra tôi 
yêu cầu phụ huynh thường xuyên giữ liên lạc trao đổi với cô giáo qua những buổi 
họp phụ huynh, giờ đón trả trẻ. Mỗi cháu có một quyển nhật ký riêng để trao đổi 
tình hình của trẻ hằng ngày của cô giáo và phụ huynh như: Hôm nay con đượchọc 
những gì? Con học thế nào? Những việc làm tự phục vụ nào của con còn chưa tốt? 
Tôi yêu cầu phụ huynh rèn thêm cho trẻ những kĩ năng trẻ làm chưa tốt. Phụ huynh 
nên giao nhiệm vụ và yêu cầu trẻ phải làm. Nếu trẻ làm chưa đúng thì phụ huynh 
làm mẫu rùi hướng dẫn trẻ. Tôi tuyên truyền tới các bậc phụ huynh những nội 
dung ngắn gọn, dễ hiểu, dễ thực hiện và mang tính thuyết phục cao. Tôi khuyến 
khích các bậc phụ huynh tạo điều kiện cho trẻ những việc mà trẻ có thể tự làm, trẻ 
sẽ cảm thấy rất vui và thoải mái.
IV. KẾT QUẢ:
 Thực trạng ở lớp mầm 2 trường MN sen Hồng sau khi tôi đã áp dụng các 
biện pháp “rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 3-4 tuổi” đã đạt được kết quả như sau:
 Đối với cô giáo: Đối với bản thân tôi đã tích lũy cho mình được nhiều kiến 
thức, kinh nghiệm, có nhiều sáng tạo trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy 
 14 “rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ3-4 tuổi” qua đó tuyên truyền kết hợp với phụ 
huynh đạt hiệu quả cao về việc động viên trẻ khi ở nhà làm một số việc tự phục vụ 
bản thân mình. 
 Đối với trẻ: trẻ đã có sự vượt bật về nhận thức của trẻ được nâng lên. Hầu 
hết trẻ đã được đánh giá đạt về các mục tiêu tự phục vụ. Bé đã tự làm được một số 
việc đơn giản như: rửa mặt, rủa tay, mặc quần áo, chia muỗng xếp ghế biết vận 
động bạn bạn mình tự xúc cơm ăn, biết phụ giúp cô làm một số việc nhỏ vừa sức 
như: phơi khan, lau bàn, xếp ghế 
 Đối với phụ huynh: Từ việc kết hợp với cha mẹ trẻ để chăm sóc giáo dục kỹ 
năng tự phục vụ ở mọi lúc, mọi nơi là mối quan hệ cùng với cha mẹ của lớp tôi 
ngày càng gắng bó. Phụ huynh cũng không còn làm thay trẻ những việc đơn giản 
nữa. Các bậc cha mẹ trẻ ngày càng quan tâm đến tình hình của bé ở lớp đã sẵn sàng 
chia sẽ tình hình các bé ở nhà.. Các bậc phụ huynh tích cực phối hợp với nhà 
trường, trang bị đầy đủ đồ dùng học liệu cho trẻ, thường xuyên phối hợp với giáo 
viên trong chăm sóc giáo dục rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, không còn nuông 
chiều hay làm thay trẻ nữa.
 Tôi đã minh chứng cụ thể qua việc kết quả đánh giá qua bảng khảo sát ta thấy 
tỉ lệ trẻ đạt các mục tiêu tăng cao khi đã áp dụng giải pháp như sau:
Các kỹ năng Số trẻ khảo sát:
 Đạt Tỉ lệ Chưa Tỉ lệ
 Đạt
Kỹ năng tự rửa tay, rửa mặt, vệ sinh răng miệng 20 80% 5 20%
Kỹ năng mặc, cởi quần áo, xếp quần áo, xếp nệm 21 84% 4 16%
gối
Kỹ năng cất đồ dùng cá nhân gọn gàng, cất đồ chơi 20 80% 5 20%
đúng nơi quy định
Kỹ năng chuẩn bị gời ăn, giờ ngủ, giờ học, chia 20 80% 5 20%
màu, chia muỗng, xếp bàn, ghế
Kỹ năng lao động tập thể 22 88% 3 12%
 15 *Bài học kinh nghiệm.
 Giáo viên cần tích cực học hỏi tìm kiếm các biện pháp để dạy những kỹ năng 
sống cho trẻ Mầm Non “rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ”giúp trẻ có khã năng nhận 
thức, khơi dậy nhu cầu khám phá thích được tự mình làm một số công việc để phục 
vụ bản thân.
 Cô giáo khi muốn dạy trẻ kỹ năng tự phục vụ thì giáo viên cần kiên trì áp 
dụng những biện pháp khuyến khích trẻ tự làm một số công việc đơn giản.
 Bản thân cần làm tốt hơn nữa công tác tuyên truyền phối hợp với phụ huynh 
về việc rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi.
 *Khả năng áp dụng:
 Đề tài có thể áp dụng cho trẻ 3-4 tuổi tất cả bé trong trường mầm non Sen 
 Hồng và có khả năng phát triển nhân rộng cho trẻ khối nhóm - mầm - chồi trong 
 trường.
V. KẾT LUẬN
 1. Kết luận.
 Qua việc nghiên cứu đề tài ““Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho 
trẻ 3-4 tuổi” có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của trẻ: Phối hợp 
giữa phụ huynh, giáo viên nhằm chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau trong quá 
trình giáo dục trẻ, đáp ứng kịp thời những nhu cầu phát triển về mặt: thể chất, tinh 
thần, nhận thức tình cảm, thẩm mĩ, tình cảm giao tiếp ứng xử tạo điều kiện tối ưu 
cho việc thực hiện có hiệu quả mục tiêu, chăm sóc giáo dục trẻ. Qua đó tạo sự 
thống nhất, việc chăm sóc trẻ giữa gia đình và nhà trường. Nhằm giúp trẻ phát triển 
toàn diện cả thể chất, tinh thần, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm – kỹ năng xã hội, 
thẩm mỹ. 
 2. Kiến nghị, đề xuất: 
 16 Qua thực tế áp dụng các biện pháp giáo dục “Rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 
3-4 tuổi” tôi mạnh dạn đề xuất kiến nghị: Ban giám hiệu tạo điều kiện cho “Một số 
biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 3-4 tuổi”, sẽ được nhân rộng ở tổ Nhóm- 
Mầm- Chồi hoặc được triển khai trong cuộc họp chuyên môn của trường.
 Trên đây là một số kinh nghiệm trong việc nghiên cứu áp dụng “Một số biện 
pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 3-4 tuổi” tôi đã áp dụng thành công ở lớp 
Mầm 2 trường mầm non Sen Hồng, rất mong nhận được sự quan tâm của các cấp 
lãnh đạo, đồng nghiệp, để công tác rèn luyện giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 
của giáo viên đạt kết quả tốt hơn, góp phần vào việc nâng cao chất lượng chăm sóc 
và giáo dục trẻ trong trường mầm non.
 NTL, ngày 20 tháng 4 năm 2023
 Người thực hiện 
 Danh Thị Việt
 17