Một số biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động âm nhạc theo tiếp cận đa văn hóa cho trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi tại lớp Mẫu giáo 5-6 tuổi A2
Âm nhạc là một phương tiện giúp trẻ tìm hiểu về các nền văn hóa khác nhau, mở rộng sự hiểu biết và tình yêu với thế giới xung quanh.
Đa văn hóa trong giáo dục âm nhạc là việc kết hợp nhiều sản phẩm âm nhạc với sắc thái khác nhau trong cùng một hoạt động giáo dục âm nhạc hoặc là việc giáo viên lựa chọn những nội dung âm nhạc của các dân tộc trong nước hoặc nhạc nước ngoài để dạy trẻ...
Giáo dục âm nhạc cho trẻ 5- 6 tuổi theo tiếp cận đa văn hóa chính là tác động có hướng đích của nhà giáo dục bằng các chiến lược và phương thức giáo dục phù hợp nhằm trang bị hiểu biết về sự đa dạng văn hóa về âm nhạc của các dân tộc cùng sinh sống trên địa bàn, hình thành thái độ tôn trọng giá trị truyền thống văn hóa về âm nhạc, phát triển khả năng cảm thụ âm nhạc, nhận biết đặc trưng một số thể loại âm nhạc phù hợp với độ tuổi, kỹ năng sử dụng các phương tiện nghệ thuật để thể hiện bản thân qua sản phẩm âm nhạc. Bên cạnh đó giúp cho giáo viên hiểu rõ tầm quan trọng trong việc dạy trẻ mầm non tiếp cận với đa văn hóa và tổ chức linh hoạt các hoạt động giáo dục, hình thành kiến thức, hiểu biết và gìn giữ những nét văn hóa đặc trưng truyền thống của mỗi dân tộc Việt Nam cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ.
1
PHẦN A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Âm nhạc là một phương tiện giúp trẻ tìm hiểu về các nền văn hóa khác
nhau, mở rộng sự hiểu biết và tình yêu với thế giới xung quanh.
Đa văn hóa trong giáo dục âm nhạc là việc kết hợp nhiều sản phẩm âm
nhạc với sắc thái khác nhau trong cùng một hoạt động giáo dục âm nhạc hoặc là
việc giáo viên lựa chọn những nội dung âm nhạc của các dân tộc trong nước
hoặc nhạc nước ngoài để dạy trẻ...
Giáo dục âm nhạc cho trẻ 5- 6 tuổi theo tiếp cận đa văn hóa chính là tác
động có hướng đích của nhà giáo dục bằng các chiến lược và phương thức giáo
dục phù hợp nhằm trang bị hiểu biết về sự đa dạng văn hóa về âm nhạc của các
dân tộc cùng sinh sống trên địa bàn, hình thành thái độ tôn trọng giá trị truyền
thống văn hóa về âm nhạc, phát triển khả năng cảm thụ âm nhạc, nhận biết đặc
trưng một số thể loại âm nhạc phù hợp với độ tuổi, kỹ năng sử dụng các phương
tiện nghệ thuật để thể hiện bản thân qua sản phẩm âm nhạc. Bên cạnh đó giúp
cho giáo viên hiểu rõ tầm quan trọng trong việc dạy trẻ mầm non tiếp cận với đa
văn hóa và tổ chức linh hoạt các hoạt động giáo dục, hình thành kiến thức, hiểu
biết và gìn giữ những nét văn hóa đặc trưng truyền thống của mỗi dân tộc Việt
Nam cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ.
Nhận thức được điều đó, là một giáo viên tôi đã áp dụng đề tài “Một số
biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động âm nhạc theo tiếp cận đa văn
hóa cho trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi” tại lớp Mẫu giáo 5-6 tuổi A2.
PHẦN B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Thực trạng tổ chức hoạt động âm nhạc theo tiếp cận đa văn hoá
1.1. Ưu điểm
Được sự quan tâm, chỉ đạo sát của nhà trường trong việc thực hiện nhiệm
vụ chăm sóc giáo dục trẻ nói chung, hoạt động âm nhạc nói riêng.
Hàng năm, mua sắm bổ sung các trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi cơ bản
đầy đủ để phục vụ cho việc tổ chức hoạt động âm nhạc;
Giáo viên tích cực học hỏi, bồi dưỡng chuyên môn và có kiến thức, kỹ
năng để tổ chức đảm bảo hoạt động âm nhạc cho trẻ 5-6 tuổi theo tiếp cận đa
văn hoá.
1.2. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
* Tồn tại, hạn chế
- Giáo viên: Đề tài thường cứng nhắc, lặp đi lặp lại năm này qua năm khác;
thể loại âm nhạc chưa phong phú;
Phương pháp tổ chức hoạt động đôi khi còn chưa linh hoạt, sáng tạo và áp
dụng đổi mới các phương pháp tiên tiến;
Việc xây dựng môi trường chưa thực sự gây hứng thú cho trẻ, đồ dùng đạo cụ
chưa đa dạng. 2
- Trẻ em: Trẻ thường thích nhạc trên nền tảng tiktok, sôi động, hài hước .
nên khi chọn những bài hát nhẹ nhàng như hát ru, các vùng miền cho trẻ thì
chưa tạo được hứng thú cho trẻ.
* Nguyên nhân
Giáo viên chưa mạnh dạn trong việc lựa chọn các đề tài mới, đa dạng thể
loại âm nhạc; chưa mạnh dạn đổi mới áp dụng phương pháp giáo dục tiên tiến
nên gây ra sự nhàm chán cho trẻ.
Đồ dùng chủ yếu do nhà trường cấp theo danh mục tối thiểu hoặc do giáo
viên tự làm nên còn chưa phong phú, đa dạng.
Các thiết bị công nghệ ngày càng phát triển kèm theo sự phát triển của các
nền tảng mạng xã hội nên trẻ ít nghe và dần lãng quên những bài hát dành cho
đúng độ tuổi của trẻ.
2. Biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động âm nhạc theo tiếp
cận đa văn hóa cho trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi
2.1. Biện pháp 1: Lựa chọn đa dạng, phong phú về đề tài, thể loại âm nhạc
và đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động âm nhạc theo tiếp cận đa văn hoá.
* Nội dung biện pháp
Lựa chọn đa dạng, phong phú về đề tài, thể loại âm nhạc để xây dựng kế
hoạch giáo dục với sự phân bổ nội dung âm nhạc đa dạng phù hợp với điều kiện
thực tế của lớp, nhu cầu và hứng thú của trẻ.
Linh hoạt, sáng tạo và đổi mới về phương pháp giáo dục trong tổ chức hoạt
động âm nhạc theo tiếp cận đa văn hoá
* Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp
Tìm hiểu và thu thập tài liệu, bài hát phù hợp với lứa tuổi và văn hóa của
từng dân tộc, vùng miền có sẵn từ các nguồn giáo dục mầm non uy tín, các nền
tảng âm nhạc trực tuyến, hoặc tài liệu chuyên ngành để xây dựng kế hoạch:
- Spotify: Có kho nhạc đồ sộ với nhiều thể loại, bao gồm cả nhạc thiếu nhi.
Bạn có thể tìm kiếm các playlist nhạc thiếu nhi theo quốc gia, thể loại hoặc chủ
đề. Spotify cũng có tính năng lọc nội dung phù hợp với lứa tuổi.
- Apple Music: Tương tự như Spotify, Apple Music cũng có nhiều lựa
chọn nhạc thiếu nhi. Giao diện thân thiện, dễ sử dụng, phù hợp cho cả giáo viên
và trẻ em.
- YouTube Kids: Ứng dụng này cung cấp nhiều nội dung video âm nhạc an
toàn và phù hợp với lứa tuổi mầm non. Bạn có thể tìm thấy các bài hát thiếu nhi
của nhiều quốc gia, các chương trình ca nhạc hoạt hình, v.v.
- Netflix: Ngoài phim ảnh, Netflix cũng có một số chương trình ca nhạc và
phim hoạt hình có nội dung âm nhạc dành cho trẻ em.
Lựa chọn phong phú các đề tài mới cả về nội dung trọng tâm, nội dung kết
hợp để xây dựng kế hoạch chủ đề, tuần trong năm học. Những đề tài này gần 3
gũi, dễ hiểu, xoay quanh cuộc sống hàng ngày của trẻ giúp trẻ dễ hình dung và
gắn kết với bài học.
Ví dụ: Chủ đề “Bản thân” chọn đề tài nghe hát (TT) “Em là hoa hồng nhỏ”,
VĐMH bài hát tiếng Anh (KH) “Head Shoulders Knees and Toes”; Chủ đề “Gia
đình” chọn đề tài hát “Cả nhà thương nhau”, nghe hát “Ru con” dân ca Bắc Bộ;
chủ đề “Tết, mùa xuân” chọn đề tài VĐ “Xoè hoa” dân ca Thái, nghe hát “Mùa
xuân ơi”;
Kết hợp đa dạng các thể loại âm nhạc nhẹ nhàng, vui tươi và dễ tiếp thu
cho trẻ từ những vùng miền, nền văn hoá khác nhau như nhạc đồng quê, nhạc
dân gian Việt Nam, nhạc cổ điển nhẹ (một số tác phẩm của Mozart, Beethoven,
Chopin có giai điệu vui tươi, trong sáng, phù hợp với trẻ em), nhạc thiếu nhi
quốc tế ("Baby Shark" (Hàn Quốc), "Twinkle Twinkle Little Star" (Anh), "Frère
Jacques" (Pháp),... giúp trẻ mở rộng cảm thụ và trải nghiệm âm nhạc phong phú.
Ví dụ: Chủ đề “Nghề nghiệp” lựa chọn đề tài VĐMH (TT) “đi cấy” dân ca
bắc trung bộ, tôi chọn nội dung kết hợp là nghe hát với nhạc hòa tấu “Đất 4
phương nam” qua hoạt động trẻ được thỏa sức thể hiện mình với những tiết tấu
âm nhạc lúc du dương, lúc lại vui tươi. Hay đối với các trò chơi âm nhạc, tôi lựa
chọn đa dạng các trò chơi như: Hoá đá, khiêu vũ với bóng, nhảy theo nhạc, tai ai
tinh, và mỗi trò chơi được kết hợp đa dạng thể loại nhạc khác nhau. Ví dụ:
Trò chơi Hoá đá tôi có thể sử dụng nhiều tone nhạc khác nhau để khai thác khả
năng của trẻ như: Nhạc tanggo, nhạc remix, nhạc Pop, nhạc Hàn Quốc, nhạc Anh
Quốc, trẻ được tiếp cận và thể hiện dòng nhạc mà hứng thú giúp cho tiết học
cực kỳ sôi động; kết hợp các dòng nhạc mới, nhạc nước ngoài phù hợp với độ tuổi
khiến cho phần trò chơi có nhiều sự mới lạ, tăng chất lượng hoạt động của trẻ
trong tiết dạy.
Trẻ chơi trò chơi: Hoá đá
Tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ bản thân và khuyến khích trẻ tự giải quyết vấn đề
trong hoạt động âm nhạc; giáo viên tiếp tục thực hiện có hiệu quả phương pháp
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, biết đặt trẻ vào những tình huống có vấn đề, tôn
trọng những câu hỏi khác thường của trẻ, tôn trọng ý tưởng sáng tạo của trẻ
Ví dụ: Cho trẻ tự sáng tác lời ngắn hoặc tạo ra âm thanh theo giai điệu, tiết
tấu, hoặc khuyến khích trẻ cùng sáng tạo vũ điệu; 5
Kết hợp linh hoạt các hoạt động sáng tạo như kể chuyện theo nhạc, vẽ tranh
theo giai điệu, hoặc thực hiện các trò chơi liên quan đến bài hát, giúp trẻ tự do
khám phá âm nhạc;
Vận dụng một số mô hình giáo dục tiên tiến phù hợp, hiệu quả đó là
phương pháp giáo dục theo hướng tiếp cận giáo dục STEAM giúp trẻ vừa phát
triển toàn diện các kỹ năng tư duy sáng tạo, khám phá khoa học và nghệ thuật,
vừa có cái nhìn đa chiều về sự phong phú của âm nhạc mang âm hưởng dân ca
các vùng miền trong nước và các giai điệu âm nhạc của thế giới.
* Kết quả áp dụng biện pháp
Bằng việc lựa chọn đa dạng, phong phú đề tài, kết hợp các thể loại âm nhạc
và tổ chức linh hoạt, sáng tạo, đổi mới phương pháp thì hoạt động âm nhạc theo
tiếp cận đa văn hóa sẽ trở nên hấp dẫn, tạo hứng thú khám phá cho trẻ. Trẻ sẽ có
khả năng phân biệt và nhận biết các thể loại, phong cách âm nhạc khác nhau, hình
thành sự tôn trọng và yêu thích với văn hóa đa dạng. Qua các hoạt động tương tác
và sáng tạo, trẻ sẽ thể hiện sự hào hứng, khả năng tự tin biểu diễn và phát triển tư
duy nghệ thuật. 6
2.2. Biện pháp 2: Chuẩn bị đồ dùng, các thiết bị dụng cụ phục vụ cho hoạt
động âm nhạc tiếp cận đa văn hóa.
* Nội dung biện pháp
Lựa chọn và chuẩn bị đồ dùng, dụng cụ trang thiết bị dạy học đảm bảo về
số lượng và chất lượng để tổ chức được hoạt động giáo dục âm nhạc có sự đa
dạng văn hóa, tạo cơ hội cho trẻ lựa chọn các đồ dùng, đồ chơi, dụng cụ âm nhạc
theo ý thích và phù hợp với bài hát.
* Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp
Khuyến khích trẻ cùng chọn lựa nhạc cụ, đạo cụ đa dạng khác nhau cho
hoạt động bao gồm các loại nhạc cụ từ các nền văn hóa khác nhau như đàn ghita,
piano, trống cơm, đàn t’rưng,.... Những nhạc cụ này giúp trẻ có cơ hội trải
nghiệm về âm thanh, mở rộng vốn hiểu biết về đặc trưng âm nhạc của từng vùng
miền khác nhau.
Ví dụ: Chủ đề động vật cô đưa ra đề tài: NH “Lý hoài Nam” (TT), vận
động theo tiết tấu chậm: Bắc kim thang (KH) và gợi hỏi trẻ lựa chọn nhạc cụ, trẻ
chọn: Trống cơm để trẻ tham gia hoạt động.
Sưu tầm hoặc tuyên truyền với phụ huynh ủng hộ 1 số nhạc cụ, nguyên vật
liệu thiên nhiên dễ kiếm để tạo ra 1 số dụng cụ âm nhạc: các bộ gõ tự chế bằng
các vật liệu tái chế, ống tre, gáo dừa, Hướng dẫn trẻ tự tạo nhạc cụ đơn giản
từ vật liệu tái chế như lon thiếc, hạt cườm, hộp bánh để làm trống, lục lạc hay
xắc xô. Đây không chỉ là cách làm phong phú hoạt động âm nhạc mà còn giúp
trẻ có ý thức bảo vệ môi trường. 7
Dụng cụ âm nhạc tự tạo
Chuẩn bị các đoạn video về bài hát hoặc hình ảnh minh họa về các nền văn
hóa khác nhau qua việc kết hợp với giáo viên cùng lớp sử dụng một số ứng dụng
công nghệ thông tin như: Phần mềm trí tuệ nhân tạo AI, Capcut, Canva,... để
giúp trẻ nhận diện và có thêm sự hứng thú khi tìm hiểu âm nhạc.
Ví dụ: Chủ đề động vật, phần nội dung kết hợp sử dụng dụng AI, capcut
tạo ra video bài hát “Chim mẹ chim con”
( 8
Sử dụng công nghệ thông tin: Sử dụng tivi, máy tính kết nối mạng hoặc loa
để phát nhạc, hình ảnh và video minh họa các nét văn hóa độc đáo về các loại
hình âm nhạc khác nhau, tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm trực quan hơn
nhằm giúp trẻ có hình dung sinh động về văn hóa các quốc gia qua âm nhạc và
kết nối với nội dung bài học.
Tạo ra một không gian trình diễn nhỏ trong lớp, nơi trẻ có thể biểu diễn và
tham gia vào các hoạt động âm nhạc. Nên bố trí thảm, gối ngồi, hoặc ghế thấp
để trẻ cảm thấy thoải mái khi ngồi nghe nhạc hoặc tham gia nhảy múa.
Để chủ động cho các hoạt động giáo dục âm nhạc theo hướng tiếp cận đa
văn hóa tôi đã chuẩn bị hay cùng trẻ lựa chọn một số trang phục truyền thống của
vùng miền hoặc tuyên truyền, vận động phụ huynh ủng hộ nguyên vật liệu, hỗ trợ
thiết kế trang phục, phụ kiện như quạt, nơ tay, chuông nhỏ, hay khăn lụa để trẻ có
thể sử dụng trong các tiết mục biểu diễn hay các trò chơi âm nhạc . làm phong
phú hơn nguồn trang phục, phụ kiện biểu diễn phù hợp với các hoạt động. 9
*
10
Kết quả áp dụng biện pháp
Việc chuẩn bị đảm bảo, chu đáo các đồ dùng, dụng cụ âm nhạc đa văn hóa
cả về số lượng, chất lượng giúp trẻ phát triển hứng thú với âm nhạc, nâng cao
nhận thức về văn hóa và tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện về cảm xúc,
kỹ năng và thể chất.
2.3. Biện pháp 3: Xây dựng môi trường tạo cảm xúc cho trẻ hứng thú hoạt
động âm nhạc tiếp cận đa văn hóa
* Nội dung biện pháp
Chú trọng vào việc tạo môi trường âm nhạc cho trẻ giúp trẻ có hứng thú,
khắc sâu khi tham gia hoạt động. Môi trường được đề cập ở đây được hiểu đó là
môi trường âm thanh và môi trường hình ảnh.
* Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp
Môi trường âm thanh:
- Hàng ngày vào mỗi buổi sáng đón trẻ và buổi chiều trả trẻ hoặc trong một
số hoạt động khác như: giờ ăn, giờ ngủ, tôi đều mở các bài hát/bản nhạc với
giai điệu, vùng miền, đất nước khác nhau theo tuần, chủ đề cho trẻ nghe nhằm
khơi gợi ở trẻ tình yêu âm nhạc, trẻ được nghe nhiều càng ghi nhớ rõ lời bài hát,
thuộc giai điệu và trẻ có xu hướng hát theo thể hiện cảm xúc của mình như nhún
nhảy, đong đưa, vận động sáng tạo theo bài hát, bản nhạc và nhận ra được bài
hát, trang phục đặc trưng của vùng miền nào. 11
Môi trường hình ảnh:
- Trong giờ hoạt động âm nhạc trẻ được cảm nhận không gian lớp học hấp
dẫn với nhiều hình ảnh, video, dụng cụ, trang phục âm nhạc phong phú liên
quan đến các bài hát, bản nhạc. Trẻ được thực hành, trải nghiệm; tìm hiểu nội
dung bài hát, cách sử dụng dụng cụ, trang phục vùng miền sẽ giúp trẻ cảm nhận
nghệ thuật âm nhạc một cách dễ dàng.
Ví dụ: Với nghe hát bài hát “Đi học” tôi và trẻ cùng mặc trang phục dân tộc
Mông kết hợp dụng cụ ô, khèn để biểu diễn cho trẻ xem để bài hát thêm sinh
động và tăng sự thu hút, hứng thú của trẻ. 12
Ngoài việc tạo môi trường hình ảnh phục vụ trong giờ giáo dục âm nhạc,
thì việc thiết kế môi trường nghệ thuật âm nhạc trong góc nghệ thuật cũng được
tôi chú ý. Đa dạng những nhạc cụ, trang phục của địa phương (dân tộc Nùng) và
các vùng miền được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt và vừa tầm với trẻ để trẻ dễ
dàng lấy và cất. Thông qua hoạt chơi ở góc, trẻ sẽ thể hiện bản thân qua lời ca,
tiếng hát qua các điệu múa hay sử dụng các dụng cụ, trang phục âm nhạc đó.
* Kết quả áp dụng biện pháp
Tạo cho trẻ cảm giác thân thiện, gắn bó, giàu tình yêu thương, có tính mở,
giúp trẻ phát huy tính tích cực trong hoạt động, kích thích nhu cầu tìm hiểu về
các nền văn hóa khác nhau, tôn trọng văn hóa khác biệt của các bạn, giúp thích
nghi với môi trường văn hóa đa dạng. 13
PHẦN C. MINH CHỨNG VỀ HIỆU QUẢ CỦA BIỆN PHÁP
* Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn làm cơ sở cho việc lựa chọn biện pháp
Chương trình Giáo dục mầm non.
HD tổ chức thực hiện chương trình giáo dục mầm non MGL 5-6 tuổi.
HD nâng cao năng lực CM cho CBQL và GVMN năm học 2023-2024.
Mạng Internet
* Kết quả khảo sát đánh giá trẻ đạt được như sau:
Trước khi áp dụng Sau khi áp dụng
Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt
TT
TIÊU CHÍ Tỉ lệ Tỉ lệ Tỉ lệ Tỉ lệ
SL SL SL SL
% % % %
Trẻ hứng thú tham gia
1 vào hoạt động âm nhạc 13/25 52 12/25 48 25/25 100 0 0
tiếp cận đa văn hóa
Trẻ hiểu được giá trị âm
2 10/25 40 15/25 60 23/25 92 2/25 8
nhạc đa văn hóa
Trẻ tự tin mạnh dạn thể
hiện qua trang phục và
3 13/25 52 12/25 48 23/25 92 2/25 8
đạo cụ của nhiều vùng
miền khác nhau
Hình thành nhân cách trẻ
4 qua HĐ âm nhạc tiếp cận 15/25 60 10/25 40 25/25 100 0 0
đa văn hóa.
PHẦN D. CAM KẾT
Giáo viên cam kết không sao chép hoặc vi phạm bản quyền; không sử
dụng biện pháp đã được đề xuất để xét duyệt thành tích khen thưởng cá nhân
trước đó; các biện pháp đã triển khai thực hiện và minh chứng về kết quả, sự
tiến bộ của trẻ 5-6 tuổi là trung thực.
Tam Tiến, ngày tháng năm 2024
GIÁO VIÊN
(Ký và ghi rõ họ tên)
Nguyễn Thị Oanh 14
PHẦN E. ĐÁNH GIÁ, NHẬN XÉT CỦA NHÀ TRƯỜNG
1. Đánh giá, nhận xét của tổ/nhóm chuyên môn
.
.
.
.
.
TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN
(Ký và ghi rõ họ tên)
Lê Thị Thanh Hoa
2. Đánh giá, nhận xét, xác nhận của Hiệu trưởng
.
.
.
.
.
HIỆU TRƯỞNG
(Ký, đóng dấu)
Nguyễn Thị QuyênFile đính kèm:
mot_so_bien_phap_nang_cao_chat_luong_to_chuc_hoat_dong_am_nh.docx
